Cultuurtempel

Rabindranath Tagore en de Bengaalse sensibiliteit

2012-01-30T08:30:00.001-08:00

Rabindranath Tagore met Albert Einstein. Foto uit 1930.

Het programma The essay van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 is regelmatig aan bod gekomen op deze site en tevens op diverse, bijbehorende themasites, en dat met een groot scala aan onderwerpen.
In het laatste kwartier (onze tijd) van maandag 30 en dinsdag 31 januari en van woensdag 1 februari tot en met vrijdag 3 februari, wordt de vijfdelige serie Tagore and the Bengali sensibility uitgezonden van schrijver, criticus en muzikant Amid Chaudhuri, over het werk en de invloed van de over de hele wereld vermaarde Bengaalse dichter, romancier en toneelschrijver Rabindranath Tagore (1861-1941), die in 1913 als eerste niet-Europeaan werd onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur.

Signatuur van Rabindranath Tagore in Bengaals schrift.

Zoals gebruikelijk, is het laatste kwartier van de vijf werkdagen in kwestie, dus tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd, ingeruimd voor de afleveringen van The essay. Dat is deze week niet anders.
Maandag 30 januari, deel 1: A cherished acqaintance.
Dinsdag 31 januari, deel 2: The poet of a turning point.

Woensdag 1 februari, deel 3: A past with nature.

Donderdag 2 februari, deel 4: A transformative time.
Vrijdag 3 februari, deel 5: A public life.

Richard Dehmel: Schneeflocken

2012-01-28T03:24:00.000-08:00

Schneeflocken

Gnädige Frau, es schneit, es schneit !
Tragen Sie heut Ihr weißes Kleid ?

Gnädige Frau, hier in der Ferne
schneits bei hellichtem Tage Sterne.

Und diese Sterne flimmern genau
wie die Zähne der gnädigen Frau,

Oder wie Blüten von weißem Flieder,
gnädige Frau, an Dero Mieder.

Oder die Blicke des Herrn Gemahls
am Tage Ihes Hochzeitsballs.

Nein, sie flimmern, ich kann mir nicht helfen,
gnädige Frau, wie tanzende Elfen.

Hänseln jeglichen Parapluie;
will man sie fassen, z e r flimmern sie.

Flimmern in Wirbeln, flimmern in Bildern,
die sind wirklich nit zu schildern.

Gnädige Frau, so wild, so mild
wie ein opalisch flimmerndes Bild.

Und, ach Gnädigste, diese Sterne
tanzen auf mancermanns Nase gerne.

Und solchermanns Nase, gnädige Frau,
zertanzen sie zu Tränentau.

Zertanzen flink wie kichernde Lieder:
morgen, morgen tanzen sie wieder !

Gnädige Frau, leb wohl ! Schluß, Kuß !
Frechheit ─ aber wer muß, der muß.

Richard Dehmel (1863-1920)
Uit de bundel Weib und Welt ─ Ein Buch Gedichte (1896)

Meer wintergedichten van Richard Dehmel zijn, eveneens in bijdragen van heden, te vinden op enkele van onze zustersites:
Winterwärme (passend bij de weerssituatie van de laatste weken), op de site Tempel der Letteren.
Lied im Winter is opgenomen op de site Tempel van het fin de siècle.
Ein Dichter is opgenomen op de zustersite Tempel der Dichtkunst.
Op onze Duitse zustersite is een Gedichtwechsel opgenomen tussen Richard Dehmel en Walther Rathenau.

Jeltsin en Clinton spreken over kernraketten

2012-01-26T04:50:00.001-08:00

Boris Jeltsin.

Op deze dag, 26 januari, nu exact twee decennia geleden, meldde Boris Nikolajevitsj Jeltsin (1931-2007), de toenmalige president van de Russische Federatie, dat er geen kernraketten meer op doelen in de Verenigde Staten van Amerika gericht waren.
Zes jaar later, op dezelfde dag in 1998, verklaarde de president van de VS, William Jefferson (Bill) Clinton (geb. 1946) dat zijn persoonlijke kruisraket nimmer gericht was geweest op Monica Lewinsky, met de woorden: "I did not have sexual relations with that woman..."

Fonofobie als thema in The essay BBC Radio 3

2012-01-23T01:00:00.001-08:00

Gedurende de werkdagen van de week die op maandag 23 januari begint, wordt in het bijna altijd elke week vijfmaal uitgezonden programma The essay van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, wordt het laatste kwartier van al die vijf dagen ─ steeds van 23:45 uur tot middernacht onze tijd ─ ingeruimd voor het fenomeen fonofobie. In wezen betekent dat woord: (ziekelijke) angst voor geluid, maar die verklaring is te letterlijk en daardoor te krap.

Andrew Martin
in The essay.

Het gaat om (een conglomeraat van) geluiden die ons ergeren: van enigszins tot en met mateloos. Schrijver en journalist Andrew Martin bespreekt de diverse aspecten daarvan gedurende die vijf late avond kwartiertjes. Zij dragen alle de titel The Sound and the Fury, een titel die tevens aan een roman uit 1929 van de Amerikaanse schrijver William Faulkner (1897-1962) refereert.
Ik zou me kunnen voorstellen dat muziek in warenhuizen en cafés, in stationsgebouwen en elders waar mensen moeten wachten, dit thema zo dominant is geworden dat menigeen het liefst zulks mijdt. Ik persoonlijk haak per definitie af als ik wachtend aan de telefoon, wordt geterroriseerd door popnummers en aanverwante oprdringerigheid. Er zou een fikse boete voor moeten worden uitgeschreven indien dat blijft gebeuren.

Het vijgenblad als meest ingrijpende verhulling

2012-01-18T09:44:00.000-08:00

BBC Four-television biedt op donderdag 19 januari de documentaire Fig Leaf: the biggest cover up in history, die wordt gepresenteerd door Stephen Smith. Het gaat daarbij niet over de relatief kleine verhulling waartoe het 'oorspronkelijke vijgenblad' moest dienen, maar om censuur in de beeldende kunst.

BBC Four-presentator Stephen Smith met een behoorlijk vijgenblad, waarachter in principe flink wat zou kunnen schuilgaan.

Overdrachtelijk bezien heeft het vijgenblad heel wat kunnen afdekken, letterlijk daarentegen ligt dat anders. Leest u daarover bij voorbeeld ons artikel over een openbaar blote man in de Stad Groningen, opgenomen op zaterdag 16 februari 2008 op onze zustersite Tempel der Actualiteit.

Koppen XL over De wegwerpmaatschappij

2012-01-16T13:12:00.000-08:00

De Belgische, Nederlandstalige televisiezender EEN presenteert op dinsdag 17 januari een nieuwe aflevering van de reportageserie Koppen XL, die deze keer als thema en tegelijkertijd als titel De wegwerpmaatschappij heeft. Het is, subjectief èn objectief bekeken, de hoogste tijd dat er allerwegen ruime aandacht komt voor de schandelijke voedselverspilling in onze westerse samenleving.
In de reportage komen enkele zogeheten containermannen aan het woord, die gericht hun voedsel bijeen sprokkelen uit de containers van warenhuizen en/of supermarkten, dan wel van fabrikanten. Ze slagen er zonder al te veel moeite in, zoveel te vergaren dat ze het niet eens allemaal kunnen consumeren.
De aflevering in kwestie wordt gepresenteerd door Goedele Wachters, en is te zien op genoemde dag, tussen 21:30 uur en 22:30 uur.

BBC 4-tv: Documentaire over The Grammar School

2012-01-12T09:58:00.000-08:00

Schoolsysteem
BBC Four-tv presenteert, op donderdag 12 januari, de één uur durende documentaire The Grammar School: A secret history.

Schrijver Arthur van Schendel.
Borstbeeld te Amsterdam,
door Jobs Wertheim
(1898-1977).

De eerste keer dat ik met het begrip grammar school werd geconfronteerd ─ en dat is inmiddels ruim een halve eeuw geleden ─, was in het tweede hoofdstuk getiteld De Grammar School draagt, in een boek dat ik voor een habbekrats had gekocht bij een antiquariaat annex opruimingsboekhandel. Het betreft een bundel met de titel Herdenkingen [1] van Arthur van Schendel (1874-1946), uitgegeven in 1950 in de reeks De Eik van uitgeverij J.M. Meulenhoff te Amsterdam. In zeven gedrukte bladzijden, op schrift gesteld in 1937, vertelt Van Schendel over zijn avontuur, als docent in Engeland, toen hij éénentwintig jaar oud was. Hij had toen vernomen dat het gemakkelijk zou zijn om aldaar een baan te vinden als leerkracht. Al snel werd hij in de gelegenheid gesteld, zijn krachten te beproeven in de Midlands.

Verschillen met Nederland
Per schip reisde Van Schendel uit nederland naar Hull, vandaar verder per trein, totdat hij op een uur loopafstand van een treinstation belandde in een gehucht met een rood bakstenen huis met het opschrift The Grammar School 1628.
Eén van de eerste confrontaties met het anders zijn en anders doen van de leerlingen dan in Nederland gebruikelijk was, bleek de uitspraak van het Latijn: met aldaar de niet humanistisch-Erasmiaanse uitspraak [2].

Uitzendingen
De documentaire ─ waarin de nadruk ligt op de positieve kant van de grammar school in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, toen kinderen uit kansarme gezinnen de mogelijkheid kregen uit te groeien tot maatschappelijke posities die voordien eigenlijk alleen waren weggelegd voor kinderen van welgestelde ouders ─ wordt uitgezonden op genoemde datum, tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, en zal, eveneens door BBC Four, worden herhaald in de nacht op vrijdag 13 januari, vanaf 04:00 uur onze tijd.

Foto: BBC Four-television.

[1] De bundel Herdenkingen uit 1950, werd relatief snel, in de tweede helft van de jaren vijftig, door de uitgever opgeruimd, en is in het alternatieve circuit beland voor één gulden. Ook heden ten dage kan men het nog met enige regelmaat tegenkomen in krat of doos met opruimingsboeken van antiquariaten, voor prijzen variërend van vooral 50 cent tot en met twee euro.

[2] Eén van de definities van het begrip grammar school luidt volgens de Concise Oxford Dictionary:

"A school founded in or before the 18th century for teaching Latin, later becoming a secundary school teaching academic subjects."

Fascistische tendensen als politieke leidraad

2012-01-11T01:45:00.000-08:00

Hoe fascistoïde of regelrecht fascistisch kan een regering van een tot de Europese Unie behorend land zich opstellen zonder dat men in Brussel daartegen maatregelen neemt? Dezer dagen vallen twee, zich uitzonderlijk kwalijk gedragende, regeringen extra in het oog door wel heel speciale maatregelen.

Estland
Hoe gestoord moet je als regeringsleider zijn om een voorstel serieus te nemen waarin leden van de tijdens de oorlog tot de Waffen-SS behorende wezens op twee benen, thans officieel, want per wet (sic), als Vrijheidsstrijders moeten worden neergezet? In Estland zijn de voorbereidingen daartoe in volle gang. Zoiets hoort voldoende te zijn om zo'n land uit de Europese Unie te zetten.

Hongarije

De Franse filosoof
Bernard-Henri Lévy.
Foto uit 2008.

In het Duitse dagblad Die Welt van heden vraagt de Franse dandy-filosoof Bernard-Henri Lévy zich af waarom de Europese Unie het accepteert dat de Hongaarse regering fascistoïde maatregelen neemt, die op termijn slechts één doel hebben: de ontmanteling van Europa.
Europa verkeert, in diverse opzichten, in een diepe crisis. Maar één ding is heel zeker: als het de ogen blijft sluiten voor tendensen, die uit alle macht en met alle kracht dienen te worden bestreden, dan raakt het doel van al die in het verleden levende, want in een bruin moeras zich rondwentelende, politici ─ Europa tot en met het beenmerg te vernietigen ─ steeds dichterbij en zullen opnieuw de beesten uit de afgrond hun destructiedrift tot in detail kunnen botvieren.

Twee Europese treinreizen op donderdagavond

2012-01-10T15:43:00.000-08:00

Zwitserland
Een nieuwe aflevering van het Britse televisieprogramma Rail away ─ dat in ons land door de Evangelische Omroep wordt uitgezonden ─ biedt op donderdag 12 januari de mogelijkheid kennis te nemen van de Zwitserse spoorlijn naar Interlaken Schynige Platte, waar een schitterend panorama wordt geboden over de gehele streek.
Van daaruit gaat de reis voort met de Berner Oberlandbahn naar Lauterbrunnen en vervolgens naar Mürren dat het 'balkon' vormt voor een ongelooflijk fraai uitzicht op de Zwitserse bergen: de Eiger en de Jungfrau.
De uitzending wordt gerealiseerd tussen 19:55 uur en 20:20 uur.

Gezicht op het Zwitserse Mürren met de Allmendhubelbahn.

Brockenhurst to Poole
De Britse televisiezender BBC Two presenteert, al eerder die avond ─ vanaf 19:30 uur onze tijd ─ een aflevering van de reisreportage-serie Great British railways journeys. Michael Portillo reist per trein in die reeks door het hele land, en laat in elke nieuwe aflevering een ander deel en soms geheel afwijkende aspecten zien van het Britse spoorwegnet vanaf de begindagen. Hij doet dat aan de hand van het Victorian Railway Guidebook.
De reis gaat in deze aflevering van Brockenhurst naar Poole.

Vara's RamBam over de geesten van Derek Ogilvy

2012-01-09T00:38:00.000-08:00

Doorzagen van loze beweringen
In de aflevering van het nog nieuwe Vara-programma RamBam, die op maandag 9 januari, tussen 21:55 uur en 22:30 uur, via Nederland 3 wordt uitgezonden, gaan de makers op zoek naar de geesten met welke de kwalijk-dubieuze 'paragnost' Derek Ogilvy beweert contact te (kunnen) leggen.
Het heet dat in RamBam op onconventionele en anarchistische wijze maatschappelijk onrecht wordt aangepakt. Nog niet zo lang geleden heeft diezelfde Vara ook al de staf gebroken over de zich als medium presenterende Amerikaanse mevrouw Char en haar tot in het merg afgebroken door aan te tonen wat er allemaal aan haar opdringerig-irritante wijze van 'channelen' en veel meer van dergelijke nonsensicale praktijken niet deugde. Hopelijk doet de omroep dat ─ ook al is de aanpak van RamBam een andere ─ eveneens met die extreem onvolwassen, doch voor velen, helaas, geloofwaardig suggererende kletskous Ogilvy.

Geheimhoudingsverklaring
In Artikel 7 van de Geheimhoudingsverklaring van RamBam ─ afgedrukt in de VPRO Gids van deze week (2012, nr. 1) ─ staat:
Dat in de eerste aflevering een bekende Nederlander wordt 'ontmaskerd'. In de tweede is een bekende zakenman het doelwit. 'Dat is iemand waarvan (sic) we vinden dat hij iets terug moet doen voor de mensen die hij heeft benadeeld. We gaan niet iemand moedwillig kapot maken. We laten zien dat er iets niet klopt en dat je daar niet mee weg kan komen.'

Hopelijk wijken de makers van dat principe af als het gaat om die figuren welke mensen massaal geld uit de zak kloppen met leugens en laster, lagen en listen, die ze dan als 'paranormale kennis en kunde' te grabbel gooien. Daarbij gaat het om monsterlijk tuig van de richel dat zich nog ergerlijker presenteert dan de protagonisten in die nachtelijke programma's vol met zich op het laagst denkbare niveau gedragende sekshoertjes.
Het spreekt vanzelf dat niemand zich daardoor moet laten leiden, of zelfs maar één cent zou moet neertellen voor dergelijke daverende gekte. Want degenen die zich het geld voor niets-en-nogmaals-niets uit de zak laten kloppen, zijn nog stupider dan degenen die de gekwadrateerde idiotie over hun 'kunnen' zo schaamteloos de wereld insturen.

De befaamde, niet alleen dichterlijk ingestelde, maar tevens heel erg in de toekomst kunnende kijken, intens veel publicerende, Hil Zwaneschil, schreef decennia geleden reeds over deze thans optredende oplichters, de twee hieronder volgende pracht-poëmen:

Liederlijk Leugentuig
Verhang u aan uw huig
Wanneer verwerkt men uw maffia
Nu eindelijk eens tot raffia?

EN:

O, ellenlang, ellendig loeder
Geboren uit een mensenmoeder
Begeef u naar een varkenshoeder
Die vermaalt u wel tot poeder

Welk een waarlijk vooruitziende blik.
__________
(sic): Het is iemand van wie, en niet iemand waarvan.

Arte-tv presenteert Moorddadige genootschappen

2012-01-08T05:57:00.000-08:00

Arte-televisie presenteert op zondag 8 januari de eerste aflevering van een tweedelige documentaire Geschichte der Mafia Süditaliens. Deze werd in 2011 gerealiseerd door de Duitse filmmaker Berhard Pfletschinger voor de regionale televisiezender WDR te Keulen.
Sedert anderhalve eeuw maken mafiosi direct deel uit van de politiek en/of het bedrijfsleven, dan wel indirect door het uitoefenen van invloed via de daarvoor geëigende en in de loop der tijd beproefde kanalen.
De vraag die in deze film aan de orde komt, is: hoe kan het dat deze netwerken de democratie bedreigen? Is zulks niet, op z'n zachtst gezegd, erg naïef?
In Italië hebben we toch een niet geringe periode gehad, die ─ vanzelfsprekend ─ niet echt achter de rug is met het vertrek van de pathologisch-criminele clown Silvio Berlusconi, maar waar het, evenals tijdens het bewind van Richard Nixon in het Witte Huis te Washington, de mafia doodgewoon regeerde, en dat heden ten dage in het Kremlin te Moskou eveneens het geval is. Al die kongsi's hebben niet de geringste raakpunten met een democratisch stelsel.
Dit eerste deel, op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid, is te zien tussen 23:10 uur en 00:05 uur in de nacht op maandag 9 januari.
Herhalingen daarvan zullen worden vertoond op dinsdag 17 januari, vanaf 14:45 uur in de namiddag, en op dinsdag 24 januari, vanaf 10:30 uur in de ochtenduren.
Deel twee zal worden uitgezonden op zondag 15 januari, eveneens door Arte-tv, tussen 23:55 uur en 00:50 uur in de nacht op maandag 16 januari.
Herhalingen van dat tweede deel kan men tegemoet zien op dinsdag 17 januari, direct achter de herhaling van deel 1, vanaf 15:40 uur, en dan nog eens op dinsdag 24 januari, eveneens achter de herhaling van deel 1, dan vabaf 11:25 uur in de ochtend.
__________
NB: Zie tevens ons artikel van zaterdag 24 april 2010 over de strijd van Letitia Battaglia versus de Mafia.

BBC Radio 3: Belief diverse aspecten van geloven

2012-01-02T09:45:00.001-08:00

Gedurende de vijf werkdagen van de week van maandag 2 tot en met vrijdag 6 januari wordt door de Britse cultuurzender een programma van een half uur uitgezonden onder de titel Belief.
Op maandag 2 januari kunt u in genoemde dertig minuten luisteren naar een interview met Rupert Sheldraka (geboren 1942) over de relatie tussen wetenschap en religie. (Uitzending is tussen 22:30 uur en 23:00 uur.)
De Brits-Iranese komiek en acteur Omid Djalili (geboren 1965) geeft op dinsdag 3 januari een interview over het geloof. (Uitzending tussen 22:30 uur en 23:00 uur onze tijd.)
Op woensdag 4 januari wordt opnieuw een interview uitgezonden: deze keer met romancière en dramaschrijfster Stella Duffy (geboren 1963 te Londen) over haar katholieke jeugd in Nieuw-Zeeland, alsmede over haar bekering tot het boeddhisme (Uitzending tussen 23:00 uur en 23:30 uur onze tijd.)
Choreograaf Akram Khan spreekt op donderdag 5 januari over de invloed van zijn moslim-opvoeding op zijn werk. (Uitzending tussen 22:30 uur en 23:00 uur.)
De serie wordt op vrijdag 6 januari afgesloten door een interview met biochemicus Denis Alexander, over de relatie tussen zijn christelijke geloof en de wetenschap.
(Uitzending tussen 22:15 uur en 22:45 uur.)

Afbeeldingen
1. Celbioloog Rupert Sheldraka.
2. Schrijfster Stella Duffy.
3. Choreograaf Akram Khan.

Dramaserie Homeland vanaf 1 januari op NL 3

2011-12-31T00:22:00.000-08:00

De Nederlandse zender BNN is mij een gruwel, vooral door de mateloos-pijnlijke stupiditeit die velen aldaar aan de dag leggen. Amerikaanse dramaseries verafschuw ik ook al: ze zijn mij vrijwel steevast te Yankerig en daardoor volmaakt oninteressant. Wie echter verwacht dat ik onder alle omstandigheden afzie van de aankondiging van een combinatie van beide elementen, heeft het in dit geval mis. Voor de eerste keer, overigens.

Claire Danes in
Homeland.

Op 1 januari 2012, tussen 20:00 uur en 21:00 uur, presenteert genoemde 'jongerenzender' op Nederland 3 de eerste aflevering van een twaalfdelige Amerikaanse dramaserie (en dat is dan nog maar het eerste seizoen), die ─ zoals dat gebruikelijk geworden is ─ met het begrip pilot wordt aangeduid.
Daarin raakt CIA-agente Carrie er zeker van dat een reddingsoperatie ─ van ene sergeant Nicholas, die sedert acht jaar in Irak is vermist ─ is opgezet door de Iraakse inlichtingendienst.
In de belangrijkste rollen komen we Claire Danes en Damien Lewis tegen.

Herdenking van de geboortedag van Isaac Newton, het (alternatieve) kerstkind van de Verlichting

2011-12-25T20:04:00.001-08:00

Sir Isaac Newton in 1701.
Portret door Godfrey Kneller
(1646-1723). In de National
Portrait Gallery London.

Op 25 december in het jaar 1647 [1] werd Isaac Newton in Woolsthorpe-by-Colsterworth geboren, en als gevolg van zijn vele verdiensten en internationale naam en faam wordt hij ook wel gezien als een alternatief voor het Kindeke van Bethlehem, dat volgens massa's naïeven en anderszins onnozelen ─ speciaal voor hen allen wordt er binnen de Kerk de Dag der Onnoosle Kinderen gevierd ─ op de wereld is gekomen en heeft hij, onder toeziend oog van zijn bloedeigen God de Vader, zichzelf opgeofferd om u een beter leven in het Hiernamaals te garanderen. Waar het derhalve zo extreem saai en evenzo irritant tegelijk moet zijn, zullen ze mij later niet tegenkomen.
Hoewel ik in de dagelijkse praktijk heb geleerd dat er meer is tussen hemel en aarde ─ maar dan, vanzelfsprekend, niet in godsdienstige zin ─ dan alleen hetgeen de wetenschap ons te bieden heeft, is een alternatief voor die baarlijke nonsens van het Borelingske, mij dan ook welkom, al is er geen sprake van enige noodzaak. Ook zonder Isaac Newton red ik me redelijk, aangezien de door hem ontdekte natuurwetten ook na zijn verscheiden gewoon zijn blijven bestaan.
Sir Isaac Newton overleed op 31 maart 1727 te Kensington.
__________
[1] Die geboortedag geldt volgens de Juliaanse kalender. Als we de Gregoriaanse kalender als uitgangspunt nemen, zag Newton het levenslicht op 4 januari 1643.

Arte-tv: Philiosophie ─ God als wijsgerig fenomeen

2011-12-24T02:07:00.001-08:00

Raphaël Enthoven.

Aandacht voor God
In de aflevering van het programma Philiosophie, die in de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 december door de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv zal worden uitgezonden tussen 01:30 uur en 02:00 uur, is het thema God. Dieu, om precies te zijn, aangezien het om een oorspronkelijk Frans programma gaat dat in de Duitse versie wordt voorzien van een zogenoemde voice over. Dat laatste is weliswaar bepaald niet aangenaam, maar altijd beter dan het weerzinwekkend-monsterlijke nasynchroniseren dat zelfs op zichzelf respecterende cultuurzenders gebeurt.
Het zal geen toeval zijn dat dit thema aan de orde komt in de zogeheten kerstnacht, al weten al degenen, die bereid zijn ware kennis te vergaren, reeds geruime tijd dat Jezus ─ de latere Christus ─ helemaal niet in december werd geboren. Simpelweg omdat twee millennia geleden er in die regio steeds regentijd heerste en er geen herders met hun kuddes bij nachte buiten lagen in het veld om aldaar hun schaapjes te tellen.

Abdenour Pierre Bidar.

Abdenour Pierre Bidar als gast
Zoals dat in elke aflevering op de zondag het geval is, wordt ook voor dit thema een gast uitgenodigd die met de vaste presentator van het programma Philosophie, de lijn van het thema uit het (verre) verleden zal doortrekken naar het heden. Raphaël Enthoven (* 1975) heeft deze keer de in 1971 geboren fiolosoof Abdenour Bidar ─ docent aan Franse elitescholen ─ te gast. Hij heeft reeds vier boeken gepubliceerd over de ontwikkeling van de Islam in de eenentwintigste eeuw.

Aleksej Navaljnyj uit gevangenschap vrijgelaten

2011-12-21T00:02:00.000-08:00

Aleksej Navaljnyj (*1976).

De Russische advocaat en mensenrechtenactivist Aleksej Navanjnyj is heden vrijgelaten. Hij werd begin deze maand opgepakt en in het gevang gesmeten omdat hij activiteiten tegen de verkiezingsfraude in de Russische Federatie aan de kaak gesteld had. Hoewel de door en door vergiftigde geesten die dat uitgestrekte land besturen, met als symbool van duivels kwaad premier Poetin, die in het voorjaar van 2012 weer president wil worden om zijn politiek uit de afgrond ─ dus vol leugens en liederlijkheid en onderdrukking ─ te kunnen voortzetten. Het feit dat hij een vazal op de post van president heeft gezet, meneer Medvedev (Van Beeren, zeg maar, hetgeen met het symbool Russische Beer goed overeenkomt), maar die vanaf het begin niets anders was dan een marionet in de hand van die extreem weerzinwekkende incarnatie van de anti-democratie: de verscheurende wilde beer Vladimir Poetin.

De Russische dictator
Vladimir Poetin.

Buiten de gevangenis, opgewacht door tientallen aanhangers en een ruime vertegenwoordiging van de internationale pers, verklaarde Navaljnyj dat de strijd tegen Poetin nadrukkelijk dient te worden voortgezet om ─ hopelijk ─ te kunnen voorkomen dat die gruwelijke dictator opnieuw president wordt.
Hoe bezopen moet de voormalige Duitse Bondskanselier Gerhard Schröder zijn geweest toen hij Poetin als "lupenreiner Demokrat" heeft gekwalificeerd. Ook die hoogst abjecte Schröder, zakelijk verbonden met Poetin in verband met de gasleidingen vanuit Rusland, mag, alleen al om die redenen, nooit meer een politieke functie bekleden.
__________
NASCHRIFT 25 december 2011: Tijdens de grote manifestatie in Moskou, alsmede in andere steden van het 'Russische Rijk', werden op zaterdag 24 december duidelijke woorden gesproken aan het adres van dictator Poetin ─ die in één der meest recente afleveringen van The Daily Show van Jon Stewart als dicK-tator werd gekwalificeerd ─, vooral door Aleksej Navaljnyj, die erop wees dat "Wij" in de meerderheid zijn en niet Poetin en zijn corrupte kongsi.
Bij alle sympathie en mogelijke steun, die we aan deze moedige advocaat en mensenrechten-activist willen betuigen, zij er toch even op gewezen dat hij zich moet hoeden voor doorslaan in de praktijk ─ zolang hij het Beest uit de Afgrond ermee kan verslaan, is dat prima ─, indachtig het Nietzsche-woord dat men een Monster moet worden om Monsters (althans effectief) te kunnen bestrijden. Doch daarna is het noodzakelijk dat men terugkeert tot een zo mogelijk normaal verlopend proces van democratisering en alles wat daarbij hoort.

Michail Gorbatsjov.

Michail Gorbatsjov (inmiddels 80 jaar en oud-president van de Sovjetunie; Nobelprijs voor de Vrede 1990) ─ van wie werd aangekondigd dat hij aan de manifestatie zou deelnemen, liet weten dat Poetin diende af te treden, in het belang van de Russische staat. Die Gorbatsjov is op tal van punten ernstig onderschat, een proces van geleidelijke veranderingen onder zijn leiding. met een ietwat opgevoerde Glasnost en Perestrojka, zou Moedertje Rusland veel narigheid in de vorm van de huidige situatie hebben kunnen besparen. Wellicht zou hij, ondanks zijn hoge leeftijd, toch nog weer een actieve rol in de Russische maatschappij van heden kunnen vervullen. Als boegbeeld van een Vredes- en Vrijheidsbeweging slaat hij bepaald geen slecht figuur.

Het uur van de wolf: Documentaire Max van Praag

2011-12-20T03:55:00.000-08:00

In mijn vroegste jeugd ging er vrijwel geen dag voorbij of de stem van de toen zeer populaire Nederlandse zanger van, vooral, het levenslied: Max van Praag (1913-1991), was wel via een van de twee Nederlandse radiozenders te horen. Alleen de mensen die (een van) zijn vele optredens bezochten en die, welke over hem lazen in de toenmalige tijdschriften, beseften hoe geliefd die man was.

Zanger Max van Praag. Foto van Het uur van de wolf.

Hij ontving zakken vol post van bewonderaars uit alle windstreken van, in ieder geval, ons eigen land. Hij slaagde erin het ene top-nummer na het andere te realiseren: Nederlands repertoire, wel te verstaan.
Zijn dochter Marga van Praag heeft, samen met programmamaker Ad van Liempt, een documentaire over haar vader gemaakt, welke onder de titel Max van Praag, de stem van de jaren vijftig zal worden uitgezonden in de NTR-reeks Het uur van de wolf, te zien op dinsdag 20 december, tussen 22:55 uur en 23:55 uur, via de televisiezender Nederland 2.

The essay over de kracht van het werk van Dickens

2011-12-18T01:45:00.000-08:00

Vijf keer een kwartier besteedt het BBC Radio 3-programma The essay aan de kracht van het oeuvre van de ooit super populaire Engelse auteur Charles Dickens (1812-1870), die nog steeds een redelijke tot goede belangstelling geniet. Niet iedereen is op dezelfde wijze, of soms helemaal niet, gecharmeerd van de man en/of van zijn boeken. De manier waarop Dickens regaeerde op de Pre-Rafaëlieten, liet ook danig te wensen over, en dat hij daarmee zijn vriendenkring binnen de culturele sector van die periode in de Engelse geschiedenis bepaald niet groter heeft gemaakt, ligt voor de hand.

Marley's Ghost, getekend door karikaturist
John Leech (1817-1864).

The writer's Dickens
De vijf afleveringen van het programma The writer's Dickens worden, zoals dat gebruikelijk is binnen het kader van het radioprogramma in kwestie, verspreid over vijf avonden ─ deze keer in de week van maandag 19 tot en met vrijdag 23 december ─ steeds gedurende het laatste kwartier van de dag ─ dus tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd ─ uitgezonden.
Elk van die vijf kwartieren heeft een eigen thema; dat van de vrijdagse aflevering luidt Christmas. Daarmee zijn we aangeland bij Dickens' meest beroemde verhaal: A Christmas Carol in Prose uit 1843, dat ook dit jaar wel weer ergens in Europa ─ zo niet op tal van plekken ─ als film, of als anderszins gedramatiseerde versie, de ether ingeslingerd zal worden.

Great Expectations
Daarnaast is onlangs bekend geworden dat de Britse televisiezender BBC One op dinsdag 27 december het kostuumdrama Great Expectations, op basis van de gelijknamige Dickens-roman uit 1860-1861 ─ eerst verschenen als feuilleton ─, zal uitzenden.

Treinen in Devon en Cornwall in Rail away

2011-12-14T14:27:00.000-08:00

Isambard Kingdom Brunel,
Brits spoorwegingenieur.

Neerlands Evangelische Omroep presenteert op donderdag 15 december op Nederland 2-tv, vanaf ca. 19:55 uur, de bijna een half uur durende aflevering GB: Devon and Cornwall, in de serie Rail away, over spoorlijnen, verspreid over de globe.
In deze aflevering wordt het verhaal verteld van de spoorlijn door het zuidwestelijk deel van Engeland.
Degene, die verantwoordelijk is voor de aanleg van de spoorlijn door Devon en Cornwall ─ Isambard Kingdom Brunel (1806-1859), die vanaf 1833 als spoorwegingenieur werkzaam was en in die hoedanigheid reeds betrokken was bij de aanleg van de spoorlijn van Londen naar Bristol ─ toonde zich een groot voorstander van breedspoor en de zogeheten atmospheric power: dat is een vorm ban luchtdruk, die de trein zou moeten aandrijven.

BBC One: Imagine . . . Books ─ The last chapter?

2011-12-13T04:31:00.000-08:00

"Van veel boeken te maken is geen einde," kunnen we lezen in het Bijbel-boek Prediker. [1]
Of we dat heden ten dage nog zo letterlijk kunnen nemen ─ maar dat geldt voor uitzinnig veel wat er in die anthologie staat ─, als dat nog enige decennia geleden het geval was, wordt met de dag twijfelachtiger. Het begint er, meer en meer, op te lijken dat het klassieke boek uiteindelijk toch zal worden verdrongen door het digitale boek dat inmiddels zo'n hoge vlucht heeft genomen.

BBC-presentator Alan Yentob met een open, klassiek-papieren, boek.

BBC-presentator Alan Yentob gaat daarover in gesprek met diverse schrijvers: Alan Bennett, Ewan Morrison, Gary Shteijngart en Douglas Coupland, met uitgever Gail Rebuck, en ook nog met bibliothecaris Rachel Morrison en impresario Ed Victor.
Het programma waarin deze gesprekken voorkomen, is een aflevering van het programma Imagine . . . , deze keer met als titel Books ─ The last chapter? Uitzending is op dinsdag 13 december, vanaf 23:35 uur tot in de nacht op woensdag 14 december 00:40 uur.
__________
[1] Prediker: Hoofdstuk 12, vers 11.

Toerkmenistan: In de schaduw van een Heilig Boek

2011-12-11T03:41:00.001-08:00

Holland Doc 24 ─ een van de vele digitale Nederlandse zenders die zeven etmalen per week achtereen uitzenden ─ biedt, op maandag 12 december ─ vanaf 23:06 uur tot in de nacht op dinsdag 13 december om 00:41 uur ─ een VPRO-documentaire met de titel Shadow of the Holy Book, over het onderzoek dat is ingesteld naar de wijze waarop internationale bedrijven, in verband met gewenste overeenkomsten voor de staat Toerkmenistan, gebruik hebben gemaakt van de Ruhnama (het Boek van de Ziel), dat als heilig boek van het genoemde land geldt.
Het doel daarvan was om overeenkomsten ter waarde van vele miljoenen aangaande olie en gas te realiseren: bodemschatten die Toerkmenistan in overvloed bezit.
Deze documentaire zal worden herhaald, door dezelfde zender, op dinsdag 13 december, tussen 21:00 uur en 22:35 uur. Voor eventuele herhalingen in de uren overdag en in de nacht, zij verwezen naar de Programmagegevens op de website van genoemd televisiekanaal.

Words and music over 'onze relatie met alcohol'

2011-12-11T03:23:00.000-08:00

Malcolm Lowry.
Foto uit 1946.

Een fascinerend gezelschap 'komt bijeen' in de aflevering van het culturele programma Words and music van BBC Radio 3, die op zondag 11 december, tussen 19:30 uur en 20:45 uur onze tijd wordt uitgezonden. Poëzie, proza en klassieke muziek vormen ook nu weer de 'ingrediënten' voor het thema van deze week: onze relatie met alcohol.
Sally Dexter en Jon Strickland zijn deze keer degenen die de voordrachten verzorgen. De teksten zijn voor deze aflevering afkomstig ban drie auteurs, die qua persoonlijkheid en oeuvre wel zeer uiteenlopen. Naast Charles Dickens (1812-1870) ─ een decembermaand zonder Dickens is bijna ondenkbaar ─ komen Malcolm Lowry (1909-1957) en de Franse schrijfster Colette (1873-1954) [1] aan de beurt.
Voor de muziek is de keuze gevallen op stukken uit het werk van de Italiaan Giuseppe Verdi (1813-1901), de Engelsman Peter Warlock (1894-1930) [2], de onovertroffen Franse grootheid Maurice Ravel (1875-1937) en de Amerikaan Aaron Copland (1900-1990).
__________
[1] Colette is de schrijversnaam van Sidonie-Gabriele Colette.
[2] Peter Warlock is het pseudoniem van Philip Arnold Heseltine.

Taal-terugblik in Man over Woord op Canvas-tv

2011-12-09T03:04:00.001-08:00

In de vierde aflevering van het zesdelige taalprogramma Man over Woord ─ dat wordt omschreven als een luchtig docu-magazine ─ van het tweede, Nederlandstalig-Belgische televisienet Canvas, gaat de Vlaamse acteur en zanger Pieter Embrechts (geb. 1972) eveneens op zoek naar de geheimen van ons Nederlands. Hij wordt daarin bijgestaan door Reinhilde Decleir.

Op vrijdag 9 december, tussen 20:40 uur en 21:10 uur, kunnen we voor het eerst meebeleven hoe onze taal klonk ─ lees: volgens de uitkomst van onderzoeken zou hebben moeten klinken ─ in respectievelijk 1500, 1000 en 500. De makers van Man over Woord hebben een taalhistoricus ingeschakeld om ─ aan de hand van tal van oude documenten met beschrijvingen, gedichten en zo meer ─ een dialoog te reconstrueren zoals die in de genoemde jaren (eventueel) had kunnen klinken.

Ernst en luim over de financiële crisis

2011-12-07T09:40:00.000-08:00

De ernst
In de avonduren van woensdag 7 december kunt u via het beeldscherm van uw huisbioscoop kijken naar twee programma's ─ direct achtereen ─ over de financiële crisis, welke tot in sommige details van ons dagelijks leven blijft voortwoeden.
Dat begint om 22:00 uur onze tijd op de televisiezender BBC Two met de documentaire Inside Job, in Storyville, de programmareeks van Charles Ferguson, over de financiële crisis die in 2008 schijnbaar plotsklaps is begonnen. Als gevolg daarvan hebben over de hele wereld miljoenen mensen hun baan verloren en zijn ze, in de context daarvan, ook nog eens hun huis kwijtgeraakt. Twenty trillion US-Dollars heeft die crisis tot nu toe gekost.
Ferguson heeft tientallen protagonisten 'in het centrum van de crisis' geïnterviewd: van politici tot en met top-economen. Hij wil met de inhoud van die gesprekken in het geheel niet het gevolg was van een toevallige samenloop van omstandigheden, maar dat fraude, verkeerd management en tal van dubieuze producten welke door banken, verzekeraars, en de zogeheten rating-bureaus in de markt werden gezet'' en die heel veel, en steeds meer, risico's in zich bergen, de hoofdoorzaak zijn van hetgeen er op dit gebied is gebeurd.
De documentaire duurt tot 23:40 uur onze tijd.

Filmmaker Jamie Kastner, van de docu Sla munt uit de crisis.

De luim
Vijf minuten nadat de Storyville-docu van BBC Two uit is, begint op Nederland 2-tv de film Sla munt ui de crisis, een aflevering in de serie VPRO-Import.
Filmmaker Jamie Kastner is van mening dat we ons helemaal niets hoeven aan te trekken van de heersende crisis, en hij toont aan dat we er munt uit kunnen slaan door ons het eindproduct voor te zetten van zijn speurtocht met de camera: de grappigste documentaire over de huidige crisis.
Deze documentaire ─ met de oorspronkelijke titel Recessionize! For fun and profit! 15 Simple Steps ─ zal worden herhaald op het digitale vierentwintig uurs kanaal Holland Doc 24; eerst op zaterdag 10 december, tusse 20:04 uur en 21:00 uur, en dan nog eens op woensdag 24 december, tussen 18:01 uur en 18:58 uur.
Eventuele extra herhalingen, overdag en in de nachtelijke uren, kunt u vinden in de afdeling Programmagegevens op de website van de digitale zender in kwestie.

Hollywoods kastdeuren blijven hermetisch dicht

2011-12-05T16:48:00.001-08:00

Rock Hudson in de trailer
van de speelfim Giant (1956).

Ruim een kwart eeuw is het alweer geleden dat de Hollywood-acteur ─ en vermeende vrouwenheld ─ Rock Hudson, die met burgerlijke naam Roy Harold Scherer junior (1925-1985) heette, aan aids is overleden. Al snel bleek dat hij een leven lang 'in de kast' had doorgebracht en een langdurige, intieme relatie had onderhouden met collega-acteur Tab Hunter (*1931). Doordat dit enige tijd hèt onderwerp van gesprek was en, tot ver buiten Hollywood, voor een levendige discussie heeft gezorgd, leek het er even op dat sommige of misschien zelfs veel kastdeuren zouden opengaan in en om de studio's waar de stof waarvan dromen zijn gemaakt hoogtij vieren, en dat men zich eens wat meer zou gaan bezighouden met de werkelijkheid van alledag in het leven van tal van protagonisten, die voor hun omgeving nog meer toneel moesten opvoeren dan in de studio's. Doch ook hier bleek dat de Wens de Vader van de Gedachte was en bleef, en dat de kastdeuren van Hollywood potdicht bleven, al zijn er inmiddels wel enige homoseksuele actrices die zich, gelukkig, niet hebben laten weerhouden, zich als zodanig te manifesteren.
Niet zo lang voordat deze situatie met een overleden Rock Hudson de bladen beheersten, had acteur Harry Hamlin zich reeds beklaagd dat hij geen nieuwe rollen meer had gekregen nadat hij in een speelfilm de rol van een homseksueel op zich had genomen en zich binnen het kader van het verhaal zodanig had moeten gedragen met zijn collega Michael Ontkean.
De Arte-documentaire Rock Hudson ─ Dark and Handsome, die meer over het dubbelleven van de acteur gaat dan over zijn functioneren in dozijnen speelfilms, wordt op dinsdag 6 december,tussen 23:00 uur en middernacht, uitgezonden in de Avro-serie Close up via Nederland 2.

Words and music deze keer over temperamenten

2011-12-04T05:51:00.001-08:00

De aflevering van het vaste programmaonderdeel op de zondagavond van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 zal worden uitgezonden tussen 19:30 uur en 20:45 uur onze tijd, heeft als thema Four Temperaments [1]. Joe Dunlop en Joanne Tope houden voordrachten.
Teksten zijn deze keer afkomstig van klassiek Engelse dichters uit de afgelopen zeven eeuwen.

De Engelse dichter
John Donne (1573-1631).

Daarbij gaat het om onder anderen Geoffrey Chaucer (ca. 1345-1400), John Donne (1573-1631), William Wordsworth (1770-1850) en Dylan Thomas (1914-1953).
Drie Engelse componisten, John Dowland (1563-1626), en twee die de in de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw hebben geleefd, 'leveren' de muziek voor deze aflevering: Edward Elgar (1847-1934) en Gustav Holst (1874-1934), en dat geldt voor de 'volle negentiende eeuwse' Oostenrijker Anton Bruckner (1824-1896).

Zie tevens het artikel van heden op onze zustersite Tempel van het fin de siècle.
__________
[1] De vier temperamenten zijn: cholerisch, flegmatisch, melancholish en sanguinisch.
De Deense componist Carl Nielsen (1865-1931) heeft zijn Tweede Symfonie, opus 16, (uit de jaren 1901-1902) voorzien van de ondertitel De fire temperamenter. Daarin is de volgorde zoals hier omschreven.

Boeken-tips december: visies op Nederland (1)

2011-11-28T05:12:00.001-08:00

Nu het er met het fenomeen boekhandel niet bepaald goed voor staat ─ hetgeen overigens niet alleen voor ons land, België en Duitsland het geval is, maar veeleer wereldwijd ─, is het de hoogste tijd dat wij u, onder meer op deze site, enkele cadeau-tips aan de hand doen voor de decembermaand, als u tot degenen behoort die deze periode van het jaar als een tijd voor geschenken beschouwen, ook al is het eventueel voor uzelf.
Daarbij denken wij, altijd al, in eerste instantie aan boeken. Zeker zolang men nog de keuze heeft uit een ruim aanbod aan nieuw verschenen boeken, is het nu nog mogelijk, aangezien in ijltempo de ene boekhandel na de andere sluit, en dat geldt tevens voor antiquariaten. Uiteindelijk ─ en dat is op relatief korte termijn ─ zullen er slechts enkele grote zaken overblijven, die qua antiquarische en tweedehands boeken een groot aanbod zullen houden, maar qua nieuws zal de keuze zeer beperkt raken.
Twee specifiek Nederlandse kwesties in de vorm van documentaties hebben de laatste weken mijn aandacht getrokken en met die twee boeken wil ik de lezers in deze bijdrage confronteren. Het eerste is alweer een herdruk van een eerder dit jaar uitgekomen boek met impressies van Nederland in een alternatieve atlas, het tweede is dezer dagen voor het eerst verschenen. Toevalligerwijs ─ maar men zou dat, afhankelijk van de invalshoek, ook wel opzettelijk kunnen noemen ─ zijn beide documentaties door dezelfde uitgeverij op de markt gebracht: Nieuw Amsterdam. Die alternatieve atlas vindt u hieronder, het boek over ons land en zijn bewoners komt in aflevering 2.

Jan Rothuizen: De zachte atlas van Nederland
Een alternatieve ─ zeg maar gerust: zeer alternatieve ─ atlas van Nederland is van de hand van beeldend kunstenaar Jan Rothuizen (geb. 1968). De inhoud van het boek vormt de getekende neerslag van een uitgebreide wandeling door Nederland, waarbij hij alles, wat hij zag, heeft genoteerd, evenals hetgeen hij heeft ondergaan, en de denkprocessen die daarvan het gevolg waren. Uiteindelijk is daarvan een en ander, ook letterlijk, in kaart gebracht. Dat humor daarbij van grote betekenis is (geweest), blijkt uit het resultaat; een dergelijke visie kan geen kwaad, ook al betreft het een overval op een juwelierszaak of de inzet van een traumahelikopter, waarbij de maker van het latere boek in gesprek was met de piloot.
De diverse beelden, die Jan Rothuizen op zijn netvlies had, heeft hij, per thema, over twee pagina's van zijn boek uitgespreid; inderdaad: op atlas-formaat.
Het gaat bij de inhoud consequent om de uitbeelding van maatschappelijk relevante toestanden en gebeurtenissen; anders gezegd: het zijn plattegronden van een cultuur in een letterlijk en figuurlijk breed spectrum.
Dat wordt onder meer waargemaakt in een bezoek aan een negentigjarige vrouw die nog zelfstandig woont, en in hetgeen de auteur heeft ontdekt tijdens een rondgang door het internationaal vermaarde woonwarenhuis uit Zweden: dat over ongeveer vier decennia meer dan veertig procent van Neerlands bevolking alleenwonend zal zijn. (De vraag is of die cijfers zeer recent zijn of dat deze stammen uit een tijd van voor de financiële crisis van 2008.)
Het boek is overzichtelijk ingedeeld naar thema's. In een register is elke plaats (topografisch en overdrachtelijk) en elk voorwerp terug te vinden.

Laatste tekening, deze keer op één pagina, in de
Zachte atlas van Nederland, door Jan Rothuizen.

De auteur heeft het boek opgedragen aan zijn vader, William Rothuizen, die hem heeft leren kijken. Die vader wist inderdaad waar hij zijn oog op liet vallen, zoals een schitterende Rolls Royce, waarin hij medio jaren zeventig van de vorige eeuw reed.
__________
Jan Rothuizen: De zachte atlas van Nederland. 128 pagina's op het formaat 23 x 32 cm, voorzien van flappen. Ontwerp van Roosje Klap. Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam, 2011 (zesde druk). ISBN 978 90 468 1114 6. Prijs € 19,95.

Een religieuze oorlog over klimaatverandering?

2011-11-27T02:23:00.001-08:00

Op zondag 27 november, nog net vóór middernacht, om 23:55 uur, begint op het tweede Duitse publieke televisienet (ZDF) een nieuwe aflevering van het, in principe maandelijks eenmaal uit te zenden programma Das Philosophische Quartett, zoals gebruikelijk gepresenteerd door Peter Sloterdijk en Rüdiger Safranski.

SF-auteur Frank Schäzting, links; naast hem fysicus Gerd Ganteför. (Afbeelding ZDF).

De als discussieprogramma gekwalificeerde thema-uitzending heeft deze keer als thema Klimawandel ─ ein Glaubenskrieg? Er zullen ook deze keer weer twee gasten deelnemen. Deze keer zijn dat Frank Schätzing en Gerd Ganteför. Laatstgenoemde us als fysicus verbonden aan de Universiteit van Konstanz, zijn tegenhanger in de discussie is auteur van bestsellers, die probeert de mensen bewust te maken van een niet alleen dreigende katastrofe, maar van een katastrofe die zich meer dan alleen aftekent, doch reeds in gang gezet is. Frank Schätzing bespeelt ook de angsten van zijn lezers, en dat is volstrekt legitiem, en des te meer als dat ertoe bijdraagt dat de aardbewoners zich wat bewuster gaan gedragen ten opzichte van de natuur, het milieu en de beschikbare grondstoffen, die er, in zeer belangrijke mate toe zullen moeten bijdragen dat de mens ook in leven kan blijven, zowel qua voedsel alsook op het punt van energie, en niet als laatste met betrekking tot een steeds schaarser wordend basiselement: Water.

'Words and music' over de Great Exhibition 1851

2011-11-27T01:22:00.000-08:00

William Carlos Williams.
Pasfoto met signatuur (1921).

In 1851 werd in Londen een zeer omvangrijke expositie gehouden ─ een Wereldtentoonstelling ─ over industrie in combinatie met cultuur. Die tentoonstelling is de geschiedenis ingegaan als de Great Exhibition.
'Words and music', dat een vast onderdeel uitmaakt van de programmering van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, biedt in de aflevering van zondag 27 november ─ uit te zenden tussen 19:30 uur en 20:15 uur onze tijd ─ uitingen van poëzie en proza met betrekking tot die Wereldtentoonstelling van 1851, gepresenteerd door middel van voordrachten door acteur Scott Handy (*1968) en actrice Catherine Harvey , aangevuld met teksten van William Carlos Williams (1883-1963).
Het muzikale element in deze aflevering stamt van onder anderen Angela Morley (1924-2009), Aleksandr Mosolov (1900-1973) en Béla Bartók (1881-1945).

Arte-tv: Geschiedenis van de wijnteelt in Europa

2011-11-24T14:04:00.000-08:00

Onder de titel Wein ─ Eine Wissenschaft für sich vertoont Arte-tv op vrijdag 25 november, tussen 21:45 uur en 22:40 uur, een documentaire over de geschiedenis van de wijnteelt in Europa.

Een duidelijke stem uit Amerika: John Steinbeck

2011-11-22T08:33:00.000-08:00

John Steinbeck in 1962.

Nobelprijs Literatuur in 1962
Melvyn Bragg (*1939) heeft een documentaire gemaakt over het culturele erfgoed van de Amerikaanse schrijver John Steinbeck (1902-1968), die in 1962 werd onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur.Diverse van zijn boeken zijn verfilmd en hebben daardoor een veel groter publiek bereikt dan het geval zou zijn geweest zonder die omzetting in beelden. Tortilla Flat uit 1935 werd voor het witte doek aangekocht door Victor Fleming (1889-1949), die de rolprent, met Spencer Tracy en Hedy Lamarr, in 1942 heeft uitgebracht. De roman East of Eden uit 1952 werd in 1955 door Elia Kazan (1909-2003) verfilmd met onder anderen James Dean (1931-1955), die daarmee zijn definitieve doorbraak in de wereld van de cinema heeft kunnen waarmaken.

Films en een opera
Van de korte roman Of mice and men uit 1937 ─ het eerste werk dat de schrijver ruim erkenning heeft opgeleverd ─ werd niet alleen een toneelversie en diverse keren een verfilming gerealiseerd ─ voor het laatst in 1992 met John Malkovich ─, er is ook een opera naar dit verhaal gecomponeerd in 1969 (uitgebracht in 1970) door de Amerikaan Carlisle Floyd (*1926). In 1976 werd dit muziekdrama tijdens het Holland Festival in het Circustheater te Scheveningen in première gegeven.
Een van de aardigste tussen de vele, uiteenlopende, boeken van Steinbeck is Travels with Charley uit 1962, waarin hij een trektocht, begin jaren zestig, van 15.000 kilometer door de VS, samen met zijn hond, de poedel Charley, beschrijft: samen in een camper, die hij de prachtige naam Rosinante ─ naar het paard van Don Quichotte ─ heeft gegeven.

Melvyn Bragg: voordracht in
jaren negentig vorige eeuw.

Documentaire BBC Four
Op dinsdag 22 november, tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, presenteert BBC Four de documentaire John Steinbeck: Voice of America, van Melvyn Bragg, die inmiddels een halve eeuw aan de BBC is verbonden, in diverse functies. Een herhaling wordt door hetzelfde instituut voor beeld en geluid uitgezonden op donderdag 24 november, tussen 21:00 uur en 22:00 uur, eveneens onze tijd.

Moderne dromen in de huidige VS-cultuur

2011-11-21T07:58:00.000-08:00

De Britse kunstcriticus ─ en auteur van diverse boeken over het thema kunsten ─ Andrew Graham-Dixon (geboren in 1960) die tevens diverse kunstprogramma's voor enkele van de BBC-televisiezenders heeft gepresenteerd en over alle thema's die hem beroeren eveneens in diverse Britse kranten heeft gepubliceerd ─ is recentelijk door de Verenigde Staten van Amerika gereisd, op zoek naar de cultuur van dat uitgestrekte land.

De aflevering van zijn programma Art of America, die op maandag 21 november via BBC Four te volgen is tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, draagt de titel Modern dreams.
Deze uitzending betreft de tweede aflevering van drie met hetzelfde thema. Hierin gaat de presentator op zoek naar hetgeen zich in de moderne Amerikaanse metropool op cultureel gebied afspeelt. Hij begint zijn zoektocht aan de voet van het door Frankrijk geschonken Statue of Liberty, dat hij omschrijft als "a pioneering early skyscraper". Hij is thuisgekomen met gegevens over de bedoelingen en ambities van jonge Amerikaanse kunstenaars.

Kruispunt: Het geheim van hoge ouderdom

2011-11-20T05:32:00.000-08:00

In de aflevering Lang zullen we leven van het RKK-programma Kruispunt, die op zondag 20 november zal worden uitgezonden via Nederland 2 ─ tussen 23:05 uur en 23:30 uur ─ proberen de mensen van het programma het geheim van een lang èn gelukkig leven te ontrafelen. Dat doet ietwat sprookjesachtig aan, vooral als we bedenken onder welke omstandigeden vele mensen, ook in onze westerse beschaving oud worden.
"Waarom worden steeds meer mensen gezond oud?" luidt de vraag. Ietwat, tot sterk, kort door de bocht als je het zo stelt. Weliswaar zijn de ontwikkelingen binnen de medische wereld zodanig dat er steeds meer kan worden gedaan aan fysieke kwalen, in ieder geval veelal zodanig dat de directe gevolgen ervan minder speurbaar zijn. Daar staat tegenover dat als de mensen die oud worden of hun familie niet over voldoende middelen beschikken, respectievelijk bereid zijn deze in te zetten, in een instelling moeten leven, er veelvuldig zodanige psychische klachten ontstaan als gevolg van de bejegening/behandeling door de mensen die er werken, dat men zich kan afvragen of het sprookjeselement van lang en gelukkig zich wel zo algemeen voordoet, respectievelijk zich nog ooit zal kunnen voordoen, als wordt geïmpliceerd.
Bovendien is het nogal schizoïde: er wordt steeds meer mogelijk om de mensen oud te laten worden, letterlijk, maar tegelijkertijd mankeert er steeds meer aan adequate zorg, een adequate omgeving en een adequate manier van leven. Het gaat immers niet alleen om vegeteren. Daarbij komt de vraag, en die wordt in de Kruispunt-aflevering eveneens gesteld:
Hoe kijken we als samenleving naar ouderen?
Als de ontwikkelingen zich doorzetten en ouderen zich steeds beter zullen weten te weren, komt het binnen enkele decennia zover dat er een Grijze Partij in het Parlement zal opkomen die steeds meer aanhang zal krijgen en uiteindelijk de leiding zal kunnen overnemen. Of dat op zich een zegen is, staat nog te bezien. Het is de moeite van het proberen zeker waard.

Chinese kunstenaar Ai Weiwei opnieuw getreiterd

2011-11-19T00:10:00.000-08:00

Beschuldigd van pornografie
"Naaktheid is geen pornografie," luidt de reactie van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei op de beschuldiging die nu tegen hem is geuit door de Chinese Justitie ─ die ook niet meer is dan een handlanger in de weerzinwekkend-fascistoïde politiek die door de Chinese regering wordt bedreven ten opzicht van kunstenaars, en met name de vooruitstrevende Ai Weiwei, die in het westen in hoog aanzien staat, getuige de werken die musea van hem exposeren en tevens in een andere maatschappelijke context, onder meer in Groot-Brittannië.
China mag zich dan wel meer en meer profileren als moderne staat, vanzelfsprekend uitermate kapitalistisch, maar loopt in maatschappelijk opzicht meer dan een halve eeuw achter op sociale ontwikkelingen die normaal dienen te zijn jegens individuen. Alleen al op basis van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
De Chinese overheid leeft, uit vrees voor de macht van de kunsten, nog in de duistere middeleeuwen.
Justitie in China beschuldigt Ai Weiwei er nu maar eens van dat hij pornografie maakt, en meent dat te kunnen aantonen aan de hand van naaktfoto's waarop Ai Weiwei te zien is met enkele vrouwen.

Onbedaarlijk getreiter
Het was duidelijk dat de Chinese overheid er alles aan gelegen is deze kunstenaar monddood te maken. Al eerder is de man door de autoriteiten in China vastgezet, maar na 81 dagen vrijgelaten, zij het met beperkingen. Toen luidde de beschuldiging achterstand in belastingen, nu komen de treiteraars weer met iets anders.
Zullen we nog even in herinnering roepen dat de opstallen van de kunstenaar met de grond gelijk werden gemaakt? Het doet wel erg denken aan de misdaden die in nazi-Duitsland werden gepleegd ten opzichte van de vrije kunsten.

VPRO op Nederland 3: Sunny side of sex

2011-11-16T11:59:00.000-08:00

Op donderdag 17 november staat op Nederland 3, tussen 20:55 uur en 21:55 uur ─ het vierde en laatste deel van de door de VPRO voorgestelde documentairereeks Sunny side of sex op het programma.
In alle afleveringen van die serie wordt de Nederlandse actrice Sunny Bergamnn (*1973) gevolgd tijdens haar zoektocht op andere plaatsen in de wereld naar ideeën over seksualiteit, welke wij, nuchtere westerlingen als zeer verrassend ervaren. Datzelfde geldt met betrekking tot opvattingen elders over het wezen vrouw, als ook ten aanzien van het menselijk lichaam.
Seks is ─ immers ─ heel wat veelzijdiger en ook complexer dan wij dag in, dag uit voorgelegd krijgen, in eerste instantie door tal van uitingen in de sfeer der onvermijdelijke reclame.
De meeste van onze westerse kerken hebben, zij het in onderlinge nuances, het fenomeen seks min of meer als zondig gekwalificeerd. De opvattingen van de oude Indiërs staan daar lijnrecht tegenover: zij zien het seksuele genot als een religieuze uiting, en op grond daarvan prediken zij het vrijelijk beleven van seks. Dat zou toch menig westerling eveneens in sterke mate moeten aanspreken.
Op de grens van India met Bangladesh leven de Baul, die seksuele yoga als een heel oud ritueel beheersen en dat dagelijks in praktijk brengen. Zij zien het menselijk lichaam als een altaar en seks beschouwen ze als een gebed.

Documentaire op Arte-tv over Alexander de Grote

2011-11-13T07:25:00.001-08:00

Arte-televisie presenteert op zondag 13 november, tussen 22:05 uur en 22:55 uur, een documentaire over Alexander de Grote, die leefde van 356 tot 323 vóór onze jaartelling. Dat epitheton ornans de Grote werd toegevoegd aan de persoonsnaam Alexander de Derde van Macedonië.
De film schetst een beeld van dit wonderbaarlijke wezen, die door historici en kritische mensen van nu wordt gezien als even een weerzinwekkend, en derhalve even verachtelijk, wezen als Napoleon en Hitler, en dat is, zeker bekeken uit de opvattingen over wereld en mensen van nu, niet zo verwonderlijk. Dat beeld is opgebouwd aan de hand van afbeeldingen en archeologische vondsten.
Deze film uit 2011 van Bernard George, voorgesteld in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, zal worden herhaald op zondag 27 november, als de dag nog duister is: vanaf 06:05 uur.

Chanson: een gezongen geschiedenis van Frankrijk

2011-11-05T11:43:00.001-07:00

De Nederlandstalige, Belgische zender Klara (voor: Klassiek radio)heeft een programma getiteld Chanson, waarvan op zondag 6 november een aflevering zal worden uitgezonden tussen 18:00 uur en 20:00 uur. Daarin wordt nader ingegaan op de ziel en de verhalen achter het Franse chanson. Dat fenomeen ─ althans de bekendste nummers in dat kader ─ biedt aanleiding tot het voorstellen van figuren en gebeurtenissen uit de geschiedenis van Frankrijk.
De presentatie zal worden verzorgd door Claude Blondeel, Warre Borgmans en Bart Van Loo.

Lezing door Jimmy Wales, vrijdag op BBC Radio 3

2011-11-03T14:50:00.000-07:00

In het literaire programma The verb van de Britse zender BBC Radio 3, dat op vrijdag 4 november wordt uitgezonden tussen 23:00 en 24:00 uur (onze tijd) wordt aandacht besteed aan de opening van het Free Thinking Festival 2011, met daarin een lezing door Jimmy Wales, oprichter van het internet-naslagwerk Wikipedia.
__________
Afbeelding: Jimmy Wales, geboren 1966, de oprichter van Wikipedia. Foto uit 2008.

NEDERLAND LEEST-boekenlegger: slecht voorbeeld

2011-11-02T11:40:00.001-07:00

In het boek dat dezer dagen als cadeautje van uw openbare bibliotheek wordt verstrekt in de periode 21 oktober tot en met 18 november, Het leven is verrukkulluk, geschreven door Remco Campert (*1929), als dertigste druk een halve eeuw nadat het voor het eerst is verschenen ─ zolang de voorraad strekt, zullen we maar zeggen ─ is, zoals dat sedert de eerste keer dat dit initiatief met succes is ingevoerd, een boekenlegger bijgevoegd. Aan de voorzijde staat de tekst te lezen, zoals afgedrukt in de afbeelding bovenaan deze tekst, aan de achterzijde staat datgene wat u hieronder ziet afgedrukt, met daarin een staaltje verkrachting van ons Nederlands, zoals we die weliswaar dag in, dag uit krijgen voorgeschoteld door lezers van de meeste Journaals die ons televisie-bestel rijk (?) is, maar die desniettemin een absoluut taboe dient te zijn voor een instituut dat de mensen aan het lezen wil krijgen, respectievelijk houden.
Zullen we daarom ─ hier en nu ─ afspreken dat het gebruikte woord boekencommunity een pijnlijke uitglijder is en daarom dient te worden bijgezet in de categorie eens maar nooit meer?
Overigens zondigt Campert zelf ook voorin het boek reeds tegen een taalregel door het woord aantal als meervoud te behandelen en er in het gezegde niet het vereiste enkelvoud aan te koppelen. Nu dit boek in een voor Nederlandse begrippen enorme oplage is verschenen, zullen we elke hoop op verbetering van de presentatie door onder meer alle NOS Journaal-lezers en hun collega's van de regionale omroepen ─ die allen op dit punt klakkeloos de slechte voorbeelden volgen ─ eigenlijk wel kunnen opgeven.

Arte-thema-avond 1 november: over corruptie

2011-10-31T16:37:00.001-07:00

Bijna twee uur duurt de thema-avond, die door Arte-televisie op dinsdag 1 november zal worden uitgezonden tussen 20:14 uur en 22:00 uur, onder de titel Kampf der Korruption!
Deze avond wordt afgeweken van de meest gangbare vorm waarin thema-avonden van Arte-tv worden samengesteld, want afgesloten met het onderdeel Die Diskussion. De 'corruptie-avond' bestaat uit twee onderdelen.
Tussen 20:15 uur en 21:05 uur wordt de documentaire vertoond met de titel Im Sumpf der Subventionen, waarin we worden geconfronteerd met de manieren waarop miljoenen aan subsidiegelden uit Brussel langs allerlei duistere wegen, zijpaden en dwaalwegen verdwijnen.
Direct in aansluiting begint om 21:05 uur nog een documentaire: Der Club der Unbestechlichen. Die gaat over Network, opgericht in 2005 door een initiatief van Eva Joly, die tot op dat moment het beroep van onderzoeksrechter uitoefende. Network is bedoeld als anti-corruptie netwerk dat wereldwijd opereert.

Exact honderd jaar geleden stierf Joseph Pulitzer

2011-10-29T10:21:00.001-07:00

Joseph Pulitzer, geboren op 10 april 1847 en overleden op de dag af een eeuw geleden, is het meest bekend geworden door de naar hem genoemde Pulitzer Prize.
Deze Amerikaanse krantenman van Hongaarse origine ─ met oorspronkelijk de naam Politzer József ─ was uitgever van de St. Louis Post Dispatch en van de New York World.
In de jaren tachtig van de negentiende eeuw werd hij, nadat hij enkele dagbladen had verworven en daarin de nieuwe journalistiek had geïntroduceerd, een van de leidende figuren in de Democratische Partij. Hij was actief in de bestrijding van grote concerns en van corruptie.
In het decennium daarna betekende de hevige concurrentie tussen Pulitzers World aan de ene kant, en de New York Journal van William Randolph Hearst (1863-1951) daartegenover, het begin van de zogenaamde Yellow Press, met als gevolg dat er kranten met zeer grote oplagen ontstonden op basis van advertentie-opbrengsten, die bij de lezers op interesse stootten vanwege de veelzijdige vormen van nieuws, amusement en reclame.

Grote klassieken in verband met de dag 25 oktober

2011-10-25T13:49:00.000-07:00

Op 25 oktober stierf de Engelse dichter Geoffrey Chaucer, en werd de Spaanse schilder Pablo Picasso geboren. Er zat echter wel bijna vijf eeuwen tussen die beide gebeurtenissen. De beide protagonisten zouden beiden in de loop der tijden wereldgeschiedenis schrijven. Chaucer (1343-1400) als auteur van de befaamde Canterbury Tales, die voor een deel in de jaren zeventig van de vorige eeuw nog door Per Paolo Pasolini (1922-1975) zijn verfilmd ─, Picasso (1881-1973) als de belangrijkste schilder van de twintigste eeuw.
__________
Afbeelding: Voorplat van de Penguin Classics-editie van Chaucers Canterbury Tales, in modern Engels overgezet. De afbeelding van de auteur is afkomstig uit een manuscript met miniaturen, dat zich thans in het British Museum bevindt.

Koos Speenhoff werd op deze dag in 1869 geboren

2011-10-23T10:53:00.000-07:00

Diverse bundels
Op deze dag in 1869 werd de bekende en alom gevierde Nederlandse zanger, volksdichter en auteur Jacobuss Hendrikus (Koos) Speenhoff in Kralingen geboren. Jarenlang was de man de populairste zanger van Nederland. Hij trad op met eigen liedjes die hij, uiteindelijk in tien bundels (met pianobegeleiding) bijeengebracht heeft. Daarnaast verschenen nog diverse andere uitgaven, zoals de hiernaast afgebeelde editie (zonder jaartal uitgegeven) van de Honderdtien Krekelzangen.
Dat zijn liedjes zeer populair waren, bleek uit de grote oplagen die de bundels haalden. In 1916 werden de eerste vijf bundels in een goedkope uitgave opnieuw gedrukt, en daarvan verschenen aanvankelijk per jaar een nieuwe druk; dat was in ieder geval zo tot in 1921.

Koos Speenhoff in 1916.

Oprichter toneelgroep
De liedjes van Speenhoff zijn tot lang na zijn overlijden populair gebleven en werden nog in de eerste tijd na de oorlog, tot in de jaren zestig veelvuldig gezongen of voorgedragen door de toen oudste generaties. Op het platteland zal dat langer het geval geweest zijn dan in de grote steden.
Speenhoff heeft tevens de groep Het Klein Tooneel opgericht. In 1945 is hij omgekomen tijdens een abusievelijk uitgevoerd bombardement op Den Haag.

The essay met dichteres Ruth Padel: Wild Things

2011-10-17T11:49:00.000-07:00

De Engelse dichteres
Ruth Padel. Foto overge-
nomen van haar website.

In het werk-dagelijkse, een kwartier durende, program The essay van de Britse zender BBC radio 3, besteedt de Engelse dichteres Ruth Padel (geboren in 1946), gedurende de vijf avonden van maandag 17 tot en met vrijdag 21 oktober het laatste kwartier van die etmalen (onze tijd), aandacht aan enkele dieren. Geen wonder: ze is niet alleen letterkundige maar ook intens betrokken bij een Zoölogisch Genootschap.

Op maandag 17 oktober is dat The deer

Op dinsdag 18 oktober is dat The robin

Op woensdag 19 oktober is dat The badger

Op donderdag 20 oktober is het The butterfly

Op vrijdag 21 oktober is de aandacht gericht op The fox.

Eigentijdse poëzie van de Groninger Boekito (2)

2011-10-13T16:42:00.000-07:00

Zoete jongen

Hij droeg de
kleine pot
tevreden

nam zo de
honing met
zich mede

daarna was
hij snel
beneden
. . . . . . . . . .
er ontbraken
een paar treden

* * * *

VVV + VVD

Het strand
de zijkant
van ons land
een prachtige
vakantierand
ligt nogal
tamelijk vol
met zand
helm is daar
een bekende plant
op niveau
woont zij riant
en houdt de
korrels in de mand
. . . . . . . . . .
vrolijk speelt
dus nu de band
jazzmuziek uit
dixieland

__________
Voor de eerste aflevering van Eigentijdse poëzie van de Groninger Boekito raadplege men de bijdrage van heden op het aan deze site gelieerde cultuurweblog Kunst en cultuur.
Daar wordt u, onderaan de gedichten, meteen doorverwezen via links naar enkele dochtersites van deze Cultuurtempel, waarop de afgelopen jaren reeds andere gedichten, gedachten en aforismen van dezelfde, maar toen ietwat jongere, auteur zijn gepubliceerd. Prachtig gewoon!

"Straks lekker slapen en morgen gezond weer op."

2011-10-07T11:04:00.001-07:00

Sonja Barend in 1985.

Terugblikken
Met de woorden Straks lekker slapen en morgen gezond weer op! [1] besloot Sonja Barend jaren achtereen haar praatprogramma Sonja op Zaterdag dat door de Vara werd uitgezonden. Ik geloof dat Sonja zo ongeveer de enige was die daarna niet de misleidende mededeling deed dat ze de kijkers graag weer wilde zien. Nog afgezien van de praktisch volstrekte onmogelijkheid die daarmee wordt verwoord, zit er een systeem in: u via een dergelijke, subliminale indoctrinatie, te laten geloven dat u er helemaal bij hoort. Bij radio-uitzendingen hoor je nooit dergelijke nonsens, waarmee we kunnen vaststellen dat het inmiddels klassieke ─ volgens sommigen zelfs antieke ─ fenommen radio minder illusoir, en daarmee realistischer, is.
De inmiddels 71 jaar jonge Sonja Barend verschijnt deze zaterdag, 8 oktober, tussen 22:25 uur en 23:20 uur, nog één keer op de televisie met het programma Sonja op Zaterdag op Nederland 1. Daarin zal ze, vast en zeker samen met anderen, terugblikken op Zestig jaar Nederlandse televisie.
Over dat thema kan de lezer overigens ook een boek vol met teksten en illustraties lezen en bekijken dat eind september van de persen is gerold.
__________
[1] Desgevraagd verklaarde Sonja dat ze deze uitspraak deed omdat een Joodse moeder zoiets zegt tegen de kinderen als ze naar bed gaan.
__________
NASCHRIFT zondag 9 oktober:
Aan het einde van deze speciale uitzending werd tijd uitgetrokken voor de uitreiking van de SONJA BAREND AWARD. Dat laatste Engelstalige begrip voor een Nederlandse onderscheiding is volkomen absurd. Dat is niet anders dan een uiting van taalvergiftiging.

Er waren uitsluitend Nederlandse journalisten genomineerd:
Twan Huys, Sven Kockelman, Matthijs van Nieuwkerk, alsmede Jeroen Pauw in combinatie met Paul Witteman.
Eerstgenoemde kreeg de meeste stemmen van een speciaal voor deze gelegenheid benoemde commissie van zestig vakjournalisten. Op alle genomineerden was gestemd.
Helaas liet ook Twan Huys bij deze gelegenheid horen dat hij nog steeds niet beseft dat het begrip aantal een enkelvoud is, en volgde hij de volstrekt onaanvaardbare trend, zo'n singularis in het bijbehorende gezegde te koppelen aan een meervoudsvorm. Een ziekte die in alle geledingen van de maatschappij heerst; helaas ook steeds meer binnen de media. En dat woord is een meervoudsvorm (van het enkelvoud medium), welke echter steeds vaker wordt vervangen door een enkelvoud in het bijbehorende gezegde. Schandelijke taaldegeneratie!

Arte-documentaire Kinderen van de toendra

2011-10-07T00:15:00.000-07:00

In het Noorden van Siberië woont het volk van de Nenetsen, dat beschikt over een traditionele levensstijl welke ernstig wordt bedreigd nu in die regio van Siberië zowel gas alsook minerale afzettingen zijn gevonden.

Foto ARTE France.

Over dat volk handelt de documentaire die Jérôme de Missolz en Marie-Brunet-Debaines dit jaar voor Arte France hebben gerealiseerd over de Kinderen van de toendra welke op vrijdag 7 oktober door de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv zal worden uitgezonden tussen 22:40 uur en middernacht.
De film, in HD-kwaliteit met stereofonisch geluid, op het beeldformaat 16:9, zal door dezelfde zender worden herhaald op vrijdag 21 oktober, vanaf 10:00 uur in de ochtend.

Sommige mensen hebben bewust geen televisie

2011-10-04T00:27:00.001-07:00

Zonder beeldbuis
In 2000 heeft de VPRO een documentaire gemaakt over mensen die bewust geen televisie kijken. Hun argument luidt dat het verslavend werkt, of dat het fenomeen met zoveel passief lijkende macht, via die beeldenstorm hun gezinsleven verstoort, alsmede in negatieve zin interfereert met hun sociale contacten. Die mensen besteden hun tijd liever aan iets anders. Maar aan wat dan wel?
Over schrijver/dichter/vertaler Charles B. Timmer (1907-1991) gaat het verhaal dat hij, op de vraag waar hij toch de tijd vandaan haalde om zoveel te kunnen schrijven, zou hij hebben geantwoord: "We hebben geen kat", daarmee bedoelend: geen kinderen, auto, televisie.
De documentaire in kwestie is te zien via het digitale tv-kanaal Holland Doc 24, op woensdag 5 oktober, tussen 22:04 uur en 22:54 uur, alsmede in de nacht van donderdag 6 op vrijdag 7 oktober, tussen 00:06 uur en 00:56 uur, en dan nog eens vrijdag 7 oktober, 's avonds tussen 21:00 uur en 22:00 uur.

Erik de Vries
In deze context willen we tevens graag uw aandacht vestigen op een uitzending van het themakanaal Geschiedenis 24, dat op dinsdag 4 oktober, als laatste onderdeel van het avondprogramma, tussen 23:08 uur en middernacht, een portret presenteert van Erik de Vries (1912-2004), die "de vader van de Nederlandse televisie" wordt genoemd, omdat hij bij de allereerste, experimentele televisie-uitzendingen van Philips in 1935 betrokken was. Dit programma, oorspronkelijk van een andere digitale zender, Best 24, wordt ook op woensdag 5 oktober uitgezonden, 's avonds tussen 19:08 uur en 20:00 uur.

Andere tijden
Diezelfde aanbeveling geldt voor de aflevering Het begin van tv van het VPRO/NPS-prorgramma Andere tijden waarvan een herhaling deze week ook enkele keren op het themakanaal Geschiedenis 24 te zien zal zijn. Dat betreft een documentaire uit 2003 over de moeizame introductie van televisie in Nederland. In ieder geval te zien op donderdag 6 oktober, tussen 20:53 en 21:21 uur, en op vrijdag als 'dagsluiting', tussen 23:32 uur en middernacht.

NB: Voor al de drie bovengenoemde programma's geldt dat deze eventueel nog op andere tijdstippen, bijvoorbeeld 's nachts, of ook wel overdag, kunnen worden uitgezonden. Men raadplege daarvoor de Programmagegevens op de website van deze zenders: Holland Doc24, respectievelijk Geschiedenis 24.

BBC Radio 3: Het fenomeen slapeloosheid

2011-10-03T11:20:00.000-07:00

Schrijfster A.L. Kennedy.

In de week van maandag 3 tot en met vrijdag 7 oktober wordt in het programma The essay, dat al die avonden tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd wordt uitgezonden, onder de titel The darkest hour, is het te behandelen thema slapeloosheid.
Over dit onderwerp worden gesprekken gevoerd met vijf verschillende mensen die een functie in het cultuurleven vervullen.
Op maandag 3 oktober is dat schrijfster Margaret Drabble.
Op dinsdag 4 oktober met criticus en auteur John Sutherland.
Op woensdag 5 oktober is A.L. Kennedy de gesprekspartner.
Op donderdag 6 oktober komen we uit bij dichter/auteur Michael Symmons.
Vrijdag 7 oktober wordt de reeks afgesloten met televisie- en toneelactrice Juliet Stevenson.

Beeldenstorm: Zes decennia televisie in Nederland

2011-10-02T13:52:00.000-07:00

Een groeiproces zonder weerga
Heden is het exact zes decennia geleden dat in Nederland voor het eerst een, niet meer experimentele, televisie-uitzending werd gerealiseerd, vanuit Studio Irene in Bussum.
In de massale, te verwachten aandacht, die de meest uiteenlopende zenders aan het fenomeen besteden, trekken beelden uit die periode voorbij aan al degenen die de moeite nemen om ernaar te kijken.
Veelvuldig zullen daarbij bekende tv-persoonlijkheden uit die periode aan ons voorbijtrekken: variërend van de zwerver Swiebertje ─ zelfs die korte terugblik is ondraaglijk, maar wat hebben we er ongeveer een halve eeuw geleden, samen met de cameralieden om gelachen ─ en de al even onaangename Mies Bouwman, maar die was het ook toen al, en in elke rol, want echt of oprecht is ze op mij nooit overgekomen. Nou vooruit, in Vara's Zo is het toevallig ook nog eens een keer kon ze ermee door.
Gelukkig zijn er in die periode ook andere figuren op de beeldbuis verschenen, die wel aanvaardbaar of zelfs de moeite waard waren: Sonja Barend, Koot en Bie en niet te vergeten Adriaan van Dis met talrijke gasten.

Grootse televisie
Het past mij, die veel per definitie al niet wil zien, en comemrciële televisie principieel mijdt, niet om te menen de fraaiste stukken op een rij te zetten. Wel kan ik een paar uitzendingen noemen, die tot grootse televisie horen: vrijwel alle, uit de eerste reeks van tien, afleveringen Herenleed, de show rond Sjef van Oekel, op 11 november 1966 (ik heb er de kinderen met Sint Martinusliedjes voor laten bellen), en Juffrouw Van Eeghen met haar waaiers en haar doopsgezinde zuinigheid-in-kleine-dingen, in gesprek met Adriaan van Dis. Onder meer die drie gebeurtenissen hebben het fenomeen televisie tot een deels waardig fenomeen opgestuwd.
Alle schemergebieden tussen groots en verfoeilijk zullen dezer dagen de revue wel weer passeren op dat gifscherm (want dat is de beeldbuis eveneens).

Sonja Barend aan de telefoon.
Met Margreet Dolman wellicht?

'Kijkersbijbeltje'
Naast, respectievelijk tegenover, al die bewegende beelden is er zeer recentelijk, in verband met deze datum, ook een boek verschenen, Beeldenstorm van Ruud van Gessel en Jan Libbenga, waarin "de rumoerige geschiedenis van 60 jaar televisie" op tweehonderd bladzijden chronologisch wordt voorgesteld in twaalf hoofdstukken. Elk kapittel is met een ietwat fantasierijke titel ─ als vlag die de lading moet dekken ─ gekoppeld aan een persoonlijkheid, die weliswaar populair is (geweest) maar die ik vooral als ranzige kwallen heb ervaren, met uitzondering van de reeds genoemde Sonja Barend, en dat geldt tevens voor Paul Witteman. Dat betekent dat u alle andere in de inhoudsopgave van dat boek genoemde figuren gerust kunt vergeten, al kan het gebeuren dat de programma's waaraan ze waren, of zelfs zijn, verbonden als basis niet eens altijd even slecht of fantasieloos waren of zijn.
Voor het fenomeen Sport heb ik geen seconde over, dus welke figuren daar ook aan bod komen in dat gedrukte overzicht, ik kan en wil ze niet beoordelen anders dan als geheel: volmaakt oninteressant, want verbonden aan de totale zinloosheid genaamd sport.
Dat is echter een andere benadering van deze kant dan het mijden van programma's vanwege de presentatoren.
Het betekent, onder de streep, dat we het Boek ─ zegt u maar: een kijkersbijbeltje ─, graag in uw aandacht aanbevelen. Mede doordat het heel prettig, want vloeiend, leest. Dat is voor het doornemen, respectievelijk voor het nadrukkelijk bestuderen van de inhoud, toch weer mooi meegenomen.
__________
Ruud van Gessel & Jan Libbenga: Beeldenstorm ─ De rumoerige geschiedenis van 60 jaar televisie. 208 pag., geïllustreerd: kleuren en zwart/wit. Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam, september 2011. ISBN 978 90 468 1052 1.

Joods Nieuwjaar: Wat moeten we met religie?

2011-09-26T14:58:00.000-07:00

Religie volgens Jonathan Sacks

Opperrabbijn Jonathan Sacks.

BBC One-television vertoont in de nacht van dinsdag 27 op woensdag 28 september, tussen 00:15 uur en 00:45 uur, de reportage Rosh Hashana ─ What's the point of religion?, welke is gemaakt ter gelegenheid van het Joods Nieuwjaar. We zullen ─ als we de tijd nemen om het programma te bekijken ─ worden geconfronteerd met rabbi Jonathan Sacks, die ons informeert over hetgeen hij ziet als het belang van (zijn) religie.

NTR Podium: Rudolf Noerejev/Het Nationale Ballet

2011-09-19T03:06:00.000-07:00

In het televisieprogramma NTR Podium, waarvan op maandag 19 september opnieuw een aflevering zal worden uitgezonden ─ en wel vanaf 23:50 uur tot 00:55 uur in de nacht op dinsdag 20 september, via Nederland 2 ─, wordt deze keer een documentaire vertoond met de titel Rudolf Nureyev, een Rus in de polder: een half Engelse, half Nederlandse titel, aangezien we die Russische persoonsnaam in het Nederlands als Noerejev moetenspellen.
Deze danser leefde van 17 maart 1938 tot 6 januari 1993.
In 1968 heeft genoemde, wereldvermaarde, balletdanser contact gezocht met Het Nationale Ballet in Nederland [1] en daar waagde hij zich aan meer eigentijds repertoire. Voordien had hij alleen de grote, klassieke rollen vertolkt. In genoemd jaar danste Noerejev de hoofdrol in Monument voor een Gestorven Jongen van choreograaf Rudi van Dantzig.
Tijdens een zolderopruiming, voorafgaande aan het vijftigjarig bestaan (en niet vijftigjarig jubileum, want het is niet het jubileum dat een halve eeuw oud wordt, maar het gezelschap dat een halve eeuw bestaat) in 2011, is uniek filmmateriaal te voorschijn gekomen, waarin Rudolf Noerejev te zien is tijdens de repetitie van genoemd ballet.
__________
[1] Het gerucht is nogal hardnekkig: een beruchte sensatie-roddel-lasterjournalist zou een kostbaar schilderij uit zijn collectie hebben verkocht om de komst van Noerejev naar ons land te kunnen bekostigen.

Agressieve verleidingskunst met oerlelijke letters

2011-09-15T18:48:00.001-07:00

"Krantje mee, meneer?"
Op de plek in mijn woonplaats waar op vrijwel elke werkdag ─ en als er een zondagmarkt wordt gehouden, eveneens op dat tijdstip ─ jongelui staan en pogingen doen om de aan hen voorbij trekkenden te interesseren in een dagblad, is daarbij meestal sprake van twee verschillende, doch zelden tegelijk aangeboden, ochtendkranten. Meestal wimpel ik die (vooral jongemannen) af met een kwinkslag, die niet altijd wordt begrepen. "Zodra je Ontrouw aanbiedt, ben ik van de partij," roep ik dan, of: "De Elitekrant wil ik wel." Meestentijds blijken deze opmerkingen te diep te gaan, soms duurt het even, en dat krijg ik dan op de terugweg alsnog, en met een stralende lach, toegevoegd.

Leugens en Laster
Veel minder vaak dan voor die ─ door de lezers van deze site wel gedestilleerde ─ krantentitels staan er jongens van een geheel ander kaliber met de meest gelezen krant van het o zo wakkere Nederland: een contradictio in terminis. Onderzoeken hebben, decennia geleden reeds, uitgewezen dat die ochtendkrant in kwestie heel wat aan lezers zou moeten inboeten als dit blad in een avond-uitgave zou verschijnen: de Nederlander begint zijn dag vrij tot zeer rechts, en blijkt in de loop van de dag milder, en daarmee ook nog eens linkser, te worden.
Tegen die veel agressiever optredende jongelui welke, met lagen en listen, die krant met dat grove en ellendig-lelijke voorkomen aanprijzen ─ ze zullen er vast wel op worden geselecteerd ─, roep ik: "In dit leven en de eerstvolgende duizend reïncarnaties wik ik die rotkrant niet." In de meeste gevallen ─ en zulks gebeurde de afgelopen dagen enkele malen ─ wordt zo'n opmerking gepareerd met een beteuterd gezicht, doch eerder deze week bevroor de verleidelijke glimlach van de leptosoom in kwestie, die wel met een hele kop en niet al te brede schouders boven de resterende, wandelende en winkelende, lieden uitstak. Hij beet me toe dat dat niets voorstelde want dat hij al zeker tienduizend keer was gereïncarneerd. Nu had ik gemeend dat al die "nieuwe levens" ertoe dienden om te tonen dat je in die ontwikkelingsgeschiedenis iets over jezelf en het leven had geleerd, maar zijn lichaamstaal kreeg iets dreigends tijdens zijn betoog. Wel in overeenstemming met de mentaliteit van het rioolvod in kwestie.

Afstotelijk product
Alleen al die mofs aandoende letters in de titel maken mij al vele decennia fysiek onpasselijk en ik kan in het openbaar toch niet zeven maal mijn eigen lichaamsgewicht ophoesten, ten overstaan van Neerlands wakk're burgers op Neerlands dierb're grond. In aanmerking nemende dat die letters gedurende al die jaren niet zijn gewijzigd, zal de conclusie wel gerechtvaardigd zijn dat zoiets onderdeel vormt van de strategie om dubieuze tot zeer kwalijke sentimenten in de mens langs subliminale weg te stimuleren.
De 'krant' waar het hier om gaat ─ O neen, die naam noemen we niet ─ en waarvan de kwalijke praktijken bij een iegelijk bekend (zouden kunnen) zijn die dat echt wenst, is het onderwerp van de Zembla-aflevering van vrijdag 16 september, uit te zenden door de Vara op Nederland 2, tussen circa 21:20 uur en 22:00 uur.
Jazeker, normaliter noemen we de titel van zo'n bijdrage, maar dat laten we hier achterwege omdat daarin weer de naam van dat ellendige fenomeen voorkomt, en we zouden het absoluut niet leuk vinden als zou blijken dat u dan wel spontaan gaat braken en er niet mee kunt ophouden als u toch met die naam van dat extreem abjecte uitwerpsel van de drukpers wordt geconfronteerd.
Erg hè?

Wel kijken!
Als u de moeite wilt nemen om toch naar die Zembla-aflevering te kijken ─ en dat willen wij u, hier en nu, met klem adviseren ─, dan krijgt u details voorgeschoteld die u wakker kunnen schudden. Regisseur Erwin Otten beseft de relativiteit daarvan, zo blijkt uit een artikel in de VPRO-Gids die het programma aankondigt.
Helaas verslechtert dat informatieve weekblad ook in ijltempo. Inmiddels kent men ook daar al niet meer de taalregels met betrekking tot het spellen van voltooid verleden deelwoorden en, inmiddels vanzelfsprekend, evenmin die voor het werkwoord in de derde persoon enkelvoud.

De Rekenkamer: De prijs van De Nachtwacht

2011-09-08T08:36:00.000-07:00

Op vrijdag 9 september start op Nederland 3-tv een nieuwe reeks van het KRO-programma De Rekenkamer. Daarin wordt, ook nu weer, een onderzoek ingesteld naar dieper liggende achtergronden in verband met de vraag hoeveel 'wij' betalen, waarom, waarvoor.
In de eerste aflevering van de nieuwe reeks, die tussen ca. 20:25 uur en 21:05 uur wordt uitgezonden, willen de programmamakers graaag weten hoeveel het schilderij De Nachtwacht uit 1642 van Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606 of 1607-1669) waard is.

De Nachtwacht uit 1642, van Rembrandt van Rijn.

In de praktijk blijkt echter dat het niet bepaald een simpele zaak is om een adequaat antwoord te vinden op die ogenschijnlijk vanzelfsprekende vraag. Van de zijde van het Rijksmuseum komt echter niet de geringste mededeling dienaangaande.
Presentatoren van het programma zijn Stefan Sasse, Sofie vab den Enk, Ajouad El Miloudi en Sander de Kramer.

Het andere in ons ─ Dr. Jekyll and Mr. Hyde

2011-09-04T17:56:00.000-07:00

Arte-televisie heeft op maandag 5 september een documentaite op het programma staan met de titel Jekyll and Hyde: Das Andere in uns. Het is een documentaire uit 2007, in opdracht van de Sudwest Rundfunk gerealiseerd door Artem (zeg: Artjom) Demenok.
Het thema daarvan is goed en kwaad en dat wordt behandeld aan de hand van het verhaal The strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde, gepubliceerd in 1866 [1], één der letterkundige werken van de Engelse schrijver Robert Louis Stevenson (1850-1894), die vooral roem heeft verworven, en wel over de gehele wereld, met zijn roman Treasure Island uit 1883.
Een herhaling van deze film in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9 zal worden uitgezonden in de nacht van zaterdag 10 op zondag 11 september vanaf 03:00 uur.
__________
Afbeelding: Auteur Robert Louis Stevenson omstreeks 1888, gefotografeerd door Lloyd Osbourne [2].
__________
[1] Het lag in de bedoeling om dit verhaal ─ dat overigens ook als novelle en als korte roman wordt beschouwd ─ te publiceren in december 1885, doch toen het boek gereed was, bleken de winkels overvol te zijn met kerstartikelen. Daarom werd de publicatie ervan uitgesteld tot januari 1886.
[2] Lloyd Osbourne (1868-1947) was de stiefzoon van R.L. Stevenson. Samen hebben ze drie boeken geschreven.

ZDF-bijdrage over 'mode-verschijnsel': burn-out

2011-08-30T14:10:00.001-07:00

In het televisieprogramma Zoom van het tweede publieke Duitse televisienet wordt op woensdag 31 augustus weer een aflevering uitgezonden, tussen 22:45 uur en 23:15 uur. De reportage die deze keer wordt gepresenteerd, draagt de titel Arbeiten bis zum Umfallen ─ Volksleiden Burnout. Daarin wordt aandacht besteed aan het feit dat steeds meer mensen worden getroffen door het syndroom dat wordt omschreven als burnout en niet zelden wordt veroorzaakt door te veel en te lang achtereen doorwerken. Workaholics noemde men tot voor korte zulke mensen, die dan overspannen raakten.

NERD ATTACK! ─ Geschiedenis der digitale wereld

2011-08-29T03:09:00.000-07:00

In de vaart der volkeren
Volgens Christian Stöcker ─ auteur van het vandaag in Duitsland verschijnende boek Nerd Attack! is de digitale revolutie absoluut in kinderkamers begonnen. In de jaren tachtig van de vorige eeuw hebben kinderen en iets oudere jongeren de digitale wereld voor zichzelf eerst ontdekt en vervolgens deze weten te veroveren door gebruik te maken van de huiscomputer C64, die toen miljoenenvoudig over de wereld is verspreid. Een niet te verwaarlozen aantal van deze jeugdigen is erin geslaagd de ontwikkeling van deze nieuwerwetse machine te versnellen door deze letterlijk in de vaart der volkeren op te stuwen. Dat hebben ze gedaan in de functie van hacker en/of cracker, als zogenoemde nerds of als knutselaar, en niet in de laatste plaats door toe te geven aan hetgeen nieuwsgierigheid hun heeft ingegeven, doorgaans met de onverbrekelijk daaraan verbonden gevolgen.
De schrijver van Nerd Attack!, Christian Stöcker, is afdelingschef bij SPIEGEL ONLINE; hij is van kindsbeen vertrouwd met het fenomeen computer. In zijn boek beschrijft hij, in een zeer persoonlijk getint verslag, de netcultuur en welke de handelende personen van de digitale wereld zijn en de vanzelfsprekendheid waarmee deze instituties zichzelf zagen.

Invloeden van nieuwe media over en weer
Tevens komende invloeden van film en fantastische literatuur aan de orde, evenals de gevolgen van de digitalisering voor de maatschappij als totaliteit en voor de economie daarbinnen.Met dat alles biedt Christian Stöcker een zeer leesbaar, onderhoudend boek over alle aspecten van de talrijke divisies binnen de digitale wereld als geheel. Daarnaast doet zijn betoog een appel: benut alle mogelijkheden welke de digitale media en de wereld van de technologie bieden.

Christian Stöcker. Foto van
Iris Carstensen/DER SPIEGEL.

De auteur

Christian Stöcker (*1973) heeft niet alleen psychologie gestudeerd ─ in Würzburg (D) en Bristol (GB) ─ maar eveneens cultuurkritiek aan de Bayerische Theaterakademie te München. Reeds zes jaar is hij in verschillende functies werkzaam bij SPIEGEL ONLINE. In 2010 werd hij onderscheiden met de Preis für Wissenschaftspublizistik van de Deutsche Gesellschaft für Psychologie.

Christian Stöcker: Nerd Attack!─ Eine Geschichte der digitalen Welt vom C64 bis zu Twitter und Facebook.320 pag., paperback, Deutsche Verlags-Anstalt, München, mit SPIEGEL Buchverlag, Hamburg, 2011. ISBN 978-3-421-04509-6.

Denis Scheck zondagnacht weer met Druckfrisch

2011-08-28T03:38:00.000-07:00

Het Duitse boekenprogramma Druckfrisch van en met Denis Scheck, de huidige Duitse ─ zij het soms ietwat alternatieve ─ literatuurpaus, wordt dikwijls aangekondigd als literair magazine, doch dat is te vaag. Deze, zeer goed van de tongriem gesneden, boekbespreker en commentator laat immers ook zijn licht schijnen over biografieën, kookboeken en politieke schrifturen in boekvorm. Dat deed hij al diverse malen, soms zeer kort, met het, in alle opzichten onmogelijke, waanzinspamflet van de in de Duitse tijd voor zijn geboorte steken gebleven Thilo Sarrazin.

Onlangs vertelde Denis Scheck één en ander over zichzelf, over zijn voorkeuren en over hetgeen hem tegenstaat, in een programma van één der Duitse regionale televisiezenders (WDR, denk ik). Op de vraag van de interviewer ─ of het waar was wat hij had vernomen: dat zijn gast wel vijfduizend boeken in huis zou hebben ─ antwoordde de man dat het er misschien geen vijfduizend (meer) waren, maar dat het wel in die richting ging. Zijn vriendin zou echter met enige regelmaat opruiming houden. Hoe kun je iets terugvinden als een ander jouw boekenbezit aantast? Dat lijkt verdacht veel op de bekende situatie van de wederhelft die jaloers is op het feit dat haar vriend van boeken houdt (en dus niet van haar?), en haar macht om de ander gedeeltelijk te castreren. Kortom, gruwelijk: een beschuitje cyaankali als ontbijt voor zo'n vriendin lijkt de enige uitweg op een fatsoenlijk leven met daarin de juiste plaats voor boeken.

Fritz J. Raddatz.
De laatste heer van
stand in de Duitse
literatuurkritiek.

Deze nieuwtse aflevering van Druckfrisch wordt in de nacht van zondag 28 op maandag 29 augustus via 'Duitsland 1' uitgezonden tussen 00:05 uur en 00:35 uur. Aan bod komen deze keer de laatste heer van stand uit de Duitse literaire kritiek: Fritz J. Raddatz, de schrijver Ilja Trojanow, en de IJslandse auteur en vooral kenner van de sagenrijkdom uit dat heel hoge Noorden: Arthur Bollason.

Der Brief ─ een kleurenets om over na te denken

2011-08-26T05:18:00.000-07:00

Uit de reeks Nachdenkliches I
De Duitse beeldend kunstenaar Heinz Wallisch, niet familiair gelieerd aan de redacteur/uitgever van deze cultuursite, heeft niet alleen op tal van plekken op deze aarde zijn ogen goed de kost gegeven en aardig wat in beeldende kunst omgezet, vooral in kleurenetsen, die in thema's zijn ondergebracht. Uit zijn onderdeel Provence I hebben we op aan deze site gelieerde websites twee van zijn kleurenetsen opgenomen:
http://tempelderbeeldendekunsten.blogspot.com/2011/08/een-veld-met-lavendel-in-het-franse.html ─
dat is op onze dochtersite, maar ook op een andere onder deze redactie vallende website kunt u een fraaie impressie uit de Provence tegenkomen:
http://beeldendekunsten.wordpress.com/2011/08/26/aan-de-voet-van-de-mont-ventoux/
Daarin vindt u ook informatie over een tentoonstelling met werken van deze kunstenaar, in de maand september te Frankfurt am Main.

Der Brief
Der Brief is de Duitse titel van de kleurenets, die bovenaan dit artikel is afgedrukt. Aangezien dit stuk deel uitmaakt van de reeks Nachdenkliches I, willen we er niet nader op ingaan, maar u er voor een interpretatie zelf mee alleen laten; de kunstenaar heeft niet voor niets de titel van zijn reeks gekozen. In principe is elke kunst bedoeld om over na te denken, niet in de laatste plaats over het eigen functioneren binnen de maatschappij als geheel en specifiek welke de functie van (zulke) kunst is en wat het met u doet.
Van het stuk dat dateert van 1986, is inmiddels een tweede oplage van dertig stuks gemaakt. Het formaat bedraagt 20,6 x 24,9 cm; er zijn 2 platen gebruikt, met Strichätzung, Aquatinta, Mezzotinto.
Meer is te zien op de homepage van de kunstenaar zelf:
www.wallisch-radierungen.de

Een implantaat tegen doofheid ─ voor- en nadelen

2011-08-24T01:16:00.001-07:00

Irene Taylor Brodsky heeft besloten om te documenteren hoe haar ouders Paul en Sally ─ die al hun hele leven doof zijn ─ zich een implantaat laten aanmeten, waardoor ze voor het eerst in staat zullen worden gesteld geluid te ervaren. Zij vreest dat de als idyllisch ondervonden wereld van de stilte, die haar ouders vanaf hun geboorte kennen, door deze relatief late aanvulling met geluiden behoorlijk zal worden verstoord. Welke zijn de voordelen en wat gaat hierdoor voor haar ouders verloren?
De film is te zien via Nederland 2 als documentaire in de serie VPRO Import uit de Britse reeks Hear and now, tussen 00:10 uur en 01:30 uur in de nacht van woensdag 24 op donderdag 25 augustus.

John Lennon in de VS ─ zonder de andere Beatles

2011-08-23T08:35:00.001-07:00

John Lennon in 1989.

Toen John Lennon de grond in Engeland te heet onder de voeten was geworden als gevolg van het gedrag van fans en media, vestigde hij zich in 1971 in de Verenigde Staten: samen met zijn wederhelft Yoko Ono ging hij in New York wonen. Wie zal het verbaasd hebben dat de pathologisch-oorlogszuchtige Nixon-Maffia in het Witte Huis een vredesduif van het kaliber John Lennon als een bedreiging beschouwde en hem wilde (laten) uitwijzen. Helaas werd de oorlogsmidadiger, en op tal van andere fronten super-crimineel, Nixon herkozen. Dat bracht John Lennon eerst hevig in verwarring, en wel zo erg dat hij onder de ogen van zijn vrouw Yoko Ono vreemd ging. Het gevolg was dat ze hem verliet.
John Lennon vertrok daarop naar Los Angeles, waar hij zich aanvankelijk thuis voelde en daar met Keith Moon en Harry Nilsson de bloemetjes buiten ging zetten. Na een tijdje verlangde de musicus echter terug naar zijn andere helft, die hem zowaar terugnam. Vervolgens werkten ze zichzelf in de ouderrol voor zoon Stan, en van de Aministration in Washington kregen ze warempel een verblijfsvergunning.
Mark David Chapman maakte, voor het huis van deze ex-Beatle, met kogels een einde aan het leven van de muzikale poëet.
In het NTR-programma het uur van de wolf wordt op dinsdag 23 augustus de documentaire John Lennon in New York vertoond. Daarin worden de jaren in die grote stad, waar hij rust en vree hoopte te vinden, belicht door Michael Epstein.
Om 23:20 uur begint genoemde film, die duurt tot 00:30 uur in de nacht op woensdag 24 augustus.

BBC's Words and music over leven in 't oude Rome

2011-08-21T00:27:00.000-07:00

In het programma Words and music dat als laatste onderdeel van het avondprogramma op BBC Radio 3 zal worden uitgezonden op zondag 21 augustus ─ althans op basis van de tijdrekening in onze regionen ─ vanaf 23:15 uur, poëzie, proza en muziek voorgesteld over het leven in het oude Rome.

De Romeinse dichter Plinius sr.

Tot 00:30 uur in de nacht op maandag 22 augustus kunnen we luisteren naar voordrachten door Sian Phillips en Peter Marinker, uit teksten van de klassieke Romeinse dichters Plinius (23-79), Juvenalis (ca. 60-ca.135) en van de 19de eeuwse Engelse schrijver Charles Dickens (1812-1870).
Muziek klinkt uit het oeuvre van Richard Wagner (1813-1883) ─ waarschijnlijk uit de opera Rienzi, over de Romeinse tribuun die ten onder gaat ─, van Carl Orff (1895-1982) ─ wellicht uit diens op muziek gezette teksten van de Romeinse dichter Catullus (84-54 vóór onze jaartelling), de Catulli Carmina uit 1943 ─ van Nino Rota (1911-1979) en van Ottorino Respighi (1879-1936) ─ vast wel een gedeelte uit diens Romeinse trilogie: de Fontane di Roma (1915-1916), Pini di Roma (1923-1924) en Feste Romane (1928).

Hilde Back gooide een steentje in de vijver

2011-08-20T23:34:00.000-07:00

Chris Mburu, VN-avocaat voor
mensenrechten.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw heeft de Zweedse Hilde Back een student uit Kenia ondersteund met vijftien dollar per maand. Ze koesterde echter niet de geringste verwachting daarover ooit nog weer te horen of er anderszins mee te worden geconfronteerd.
Er gaat echter geen dag voorbij of de student in kwestie, Chris Mburu, denkt aan haar. Hij is inmiddels advocaat voor mensenrechten bij de Verenigde Naties, een positie die hij nimmer had kunnen verwerven zonder die ondersteuning van de Zweedse Hilde. Nu heeft hij zelf een studiebeurs-project in het leven geroepen voor kinderen met talent uit zijn eigen dorp van afkomst, wier ouders geen schoolgeld kunnen betalen.
Daarover wordt verteld in de IKON-documentaire ─ Een klein gebaar, oorspronkelijk als HBO-documentaire A Small Act ─ welke op zondag 21 augustus via Nederland 2 zal worden uitgezonden tussen 17:55 uur en 18:50 uur.

Onophoudelijk gezanik over God en atheïsme

2011-08-19T17:53:00.000-07:00

Citaat
In de dagelijks toegezonden uitspraak, die Citatennet rondstuurt, wordt niet zelden de Belgische politicus Wiet van Broekhoven geciteerd, die tevens als mediapersoonlijkheid wordt opgevoerd, en dat zijn heel dikwijls de meest irritante personen. Op zaterdag 20 augustus krijgen de abonnees diens uitspraak, ongetwijfeld bedoeld als bon-mot, voorgeschoteld:

"'Hoe kan je zo zeker zijn dat God niet bestaat?' Atheïst: 'Je moet toch in iets geloven.'"

Prachtige voorstelling van God als
architect, in de 13de eeuwse
Moralisee Bijbel. Zolang het kunst
is en blijft, is dat schitterend, maar men
moest daaraan toch maar liever geen
onverantwoorde conclusies verbinden.

Foute instelling
Lieve god, wat een onbedaarlijk gezanik, steeds opnieuw over het al dan niet bestaan van God. Altijd weer blijkt dat hele volksstammen gelovigen menen dat degenen, die beweren dat zo'n volstrekt idiote voorstelling van opperwezen niet werkelijkheid kan zijn ─ behalve eventueel in filosofische zin ─, dan maar eens (zouden) moeten bewijzen dat zij gelijk hebben. Elk weldenkend wezen beseft echter dat het niet-bestaan van iets of iemand nooit kan worden bewezen, en alleen al daarom is zo'n eis niet alleen onredelijk, maar getuigt deze tegelijkertijd van een geestelijk defect, voortgekomen uit dat godscomplex waarmee dergelijke gelovigen zijn behept. Zolang dergelijke groeperingen niet hebben bewezen dat die zo onnoemelijk veel geciteerde god ook werkelijk bestaat, kan ieder dergelijke nonsensicale claims het beste gewoon negeren.
Atheïsten kunnen het niet-bestaan van God/een god weliswaar evenmin bewijzen, maar zij hebben daartoe ook niet de geringste verplichting. Agnosten hebben het dan ook nog het minst moeilijk, die weten het niet, en ─ geheel objectief bezien ─ bezetten zij de beste positie in tal van opzichten.
Daar zij echter, zonder enig voorbehoud, aan toegevoegd dat men heel goed (een) agnost kan zijn in verstandelijk opzicht en tegelijkertijd gevoelsmatig een diep-gelovige atheïst.

Nederland 3 vertoont Werner Herzogs Grizzly man

2011-08-17T00:08:00.000-07:00

In 2005 heeft regisseur Werner Herzog in de Verenigde Staten een documentaire gedraaid over leven, 'werk' en dood van de befaamd-beruchte berenfluisteraar Timothy Treadwell die, naast enige gaven, de beschikking bleek te hebben over een heel dikke duim, welke hij veelvuldig heeft ingezet als hij over zijn manier van werken vertelde, en daarmee heeft hij een geheel eigen mythe gecreëerd. In dat kader past, helaas, ook zijn gruwelijke einde.
Als gevolg van zijn jaren durende, zomerse bestaan tussen de grizzly's in Alaska en het verlies aan realiteitsbesef heeft hij op een bepaald moment niet meer voldoende de grenzen kunnen (h)erkennen tussen mens en dier. Samen met zijn vriendin werd hij in 2003 door een beer gedood.
De film is te zien als VPRO-documentaire via de zender Nederland 3, op woensdag 17 augustus vanaf 23:20 uur (NB: in sommige programma-info vinden we dat de film vanaf 22:40 uur wordt uitgezonden) tot 01:05 uur (respectievelijk 00:25 uur) in de nacht op donderdag 18 augustus.

John Barrowman vraagt: "Waarom ben ik homo?"

2011-08-04T15:31:00.000-07:00

Acteur John Barrowman
zoekt naar de oorsprong
van zijn homoseksualiteit.

Het feit dat tal van onze Nederlandse televisieprogramma's dezer dagen het thema homoseksualiteit behandelen, zal vast wel te maken hebben met de bootjes en de optochten die zeer nadrukkelijk roze getint zijn en wel zodanig intens en intensief dat het zeker weer pijn aan de ogen zou doen, vooropgesteld dat men er naar gaat kijken. Aangezien het nimmer iets verrassends oplevert, zou men er wellicht beter aan doen een goed boek te lezen, en dat kan dat best weer over een serieuze kwestie als homo's en lesba's gaan, want verwaarlozen moeten we het thema, ook op deze sites, vanzelfsprekend niet, "Maar," zo wist reeds Bor de Wolf in de Fabeltjeskrant van anno ooit: "denk eraan, waar te voor staat, dat doet geen goed, alleen maar kwaad." Zo'n Wolf toch. . . . .
Maar ook buiten ons land blijft het genoemde thema boeien, hetgeen moge blijken uit de bijdrage ─ weliswaar van de NTR via de televisiezender Nederland 3 ─ van een Brits populair-wetenschappelijk programma The making of me. De aflevering die op vrijdag 5 augustus via genoemde zender, tussen 20:20 uur en 21:20 uur zal worden uitgezonden, draagt de titel Waarom ben ik homo? Daarin kunnen we kennismaken met de Schotse acteur John Barrowman (geboren 1967), die ervan overtuigd is dat hij als homo is geboren. Een wetenschappelijke zoektocht die hij heeft ondernomen, heeft zijn vast geloof toch enigszins aan het wankelen gebracht.

Radio 6 met De avonden: Atte Jongstra

2011-08-04T09:37:00.000-07:00

Vijftien cabaretiers, dichters, alsook andere culturele werkers, zoals daar zijn denkers en andersoortige auteurs, hebben in de herfst van 2010 elk individueel een week doorgebracht in een bungalow op het water, aangemeerd aan een onbewoond eiland in het Lauwersmeer in het noordwesten van de provincie Groningen. Van elk van die personen is een opname gemaakt tijdens het eenzame verblijf.

Atte Jongstra, schrijver, essayist,
alsmede tijdelijk timmerman.
Foto van de website van VPRO-
programma De avonden.

In de aflevering van het VPRO-programma De avonden, die door Radio 6 op donderdag 4 augustus wordt uitgezonden tussen 21:02 uur en 23:00 uur, wordt ons verteld hoe de schrijver/essayist Atte Jongstra (geboren 1956) die tijd is doorgekomen. Hij blijkt die gevangenschap ─ want zo heeft hij zijn verblijf aldaar ervaren ─ te hebben onderschat. Daarover zegt hij: "Ik voelde me daar opgesloten." Hij heeft echter getracht dat gevoel tegemoet te treden door middel van dadendrang. Hamer, spijkers en een stift bleken voldoende om iets tot stand te brengen dat als bewegwijzering voor het eiland zou kunnen dienen. Daarnaast heeft de man dagelijks gewerkt aan zijn encyclopedarium. Om aan de weet te komen wat dat nu precies is, moet men maar naar de uitzending luisteren.

Nederland 3: Themaprogramma homoseksualiteit

2011-08-03T06:19:00.000-07:00

Coproductie VARA/KRO
Flikker op! luidt de, in dit specifieke geval passende, titel van een themaprogramma dat, als coproductie van VARA en KRO op donderdag 4 augustus, tussen 20:25 uur en 21:45 uur, via Nederland 3 zal worden uitgezonden.

Presentatrice Claudia de Breij.

Zodra je ziet, hoort, leest of anders aan de weet komt, wie de presentatie verrichten ─ Claudia de Breij en Arie Boomsma ─, begrijp je dat die titel zich als het ware van binnenuit aan je opdringt, simpelweg omdat je die beiden ondraaglijke lieden vindt.
Zeker niet uit een eventuele, onbedaarlijke homofobie, want ik huldig het standpunt Liever één leuke homo dan acht vervelende vrouwen in mijn omgeving. Al moet ik toevoegen dat voor mij het omgekeerde evenzeer geldt.

Tolerantie en acceptatie
Tot zover de inleiding op het, op zich wenselijke en, helaas, nog altijd noodzakelijke programma, want de beschaving is, in Nederland, ook nu nog steeds niet zo ver voortgeschreden dat homoseksualiteit een vanzelfsprekendheid is. Sterker nog, het klimaat is, na het uitbreken van de seksuele revolutie in de jaren zestig van de vorige eeuw, aanvankelijk veel toleranter en opener geweest en dat is geleidelijk zelfs toegenomen, totdat de uitbraak van de hiv-explosie en de grotendeels hysterische reactie daarop, roet in het eten gooide en voor vele, eerder homovriendelijke, mensen een zondebok heel snel en dicht bij huis was hervonden. Dat de islam als fenomeen dat klimaat van neergang helaas heeft bevorderd, is geen goed argument voor de bewering dat de islam een tolerante godsdienst is. Dat mag op papier zo zijn, maar de grootste schreeuwers krijgen nu eenmaal, binnen elke groepering, de meeste aandacht. Het is dan ook een zeer goede zaak dat er thans een moslim-groepering is die zich inzet voor homo's binnen de eigen religie.

Zoeken naar antwoorden
In het programma komt de vraag aan de orde "Is homoseksualiteit in Nederland werkelijk geaccepteerd of is dat slechts 'schone schijn'?" En ook "Hoe verhoudt zich de huidige situatie in ons land ten opzichte van de rest van de wereld?" En ook willen we wel eens weten hoe het tegenwoordig staat met de reactie(s) op homoseksuele leerkrachten? Ook tal van andere actuele thema's met betrekking tot het fenomeen zullen worden behandeld.
Zo zal Professor Swaab ─ uit het straatbeeld niet weg te branden door de levensgrote posters die de aandacht moeten vestigen op zijn boek over het brein en de meer dan 150.000 verkochte exemplaren van dat boek ─ een toelichting geven op zijn ideeën omtrent het ontstaan van homoseksualiteit.

Schrijver Arthur Japin onderzoekt de Poolse situatie van homoseksuelen.

Kijkje in Polen
Schrijver Arthur Japin ─ opgegroeid in een veel toleranter Nederland waar de seksuele revolutie het maatschappelijk gebeuren voor een deel bepaalde, waardoor hij weinig hinder ondervond van anderen ten opzichte van zijn geaardheid; maar dat was wel de tijd voor de aids-explosie begin jaren tachtig van de vorige eeuw ─ brengt een bezoek aan Polen, dat met ingang van deze maand augustus het EU-voorzitterschap overneemt. Daar zoekt hij naar reacties op de vraag hoe het is om als homoseksueel te leven in een land dat nog altijd door en door rooms is en waar tachtig procent van de mensen (on)behoorlijk negatief positie heeft gekozen tegen homoseksualiteit.

Presentatoren Claudia de Breij heeft ─ voorzover ik dat heb begrepen ─ nooit een geheim gemaakt van haar voorkeuren, en dat heb ik van horen zeggen en op basis van eigen conclusies, die niet worden ingegeven door veel ervaring, aangezien ik het wezen uitzinnig ondraaglijk vind en derhalve nooit naar haar programma's kijk.
Arie Boomsma maakt voor de KRO een programma over jonge homo's, die nog niet (aan iedereen) hun geaardheid hebben geopenbaard en daar in Uit de kast de gelegenheid voor krijgen.

Presentator Arie Boomsma.

Van dat programma heb ik slechts een stukje van één aflevering gezien, maar toch weet ik, dat ik ─ hoe penetrant homoseksueel ik ook zou wezen ─ het liever geheim zou houden dan er in combinatie met Arie Boomsma mee voor de dag te komen, simpelweg doordat ik de nabijheid van die man als dermate castrerend zou ondergaan, dat ik me dan geen seksueel wezen meer zou voelen, en daarmee zou tevens elke neiging tot het bedrijven van bekentenis-televisie wegvallen.
Wel wil ik, hier en nu, ten overstaan van Neerlands volk en een iegelijk die onze taal kan lezen en dit alles ziet, bekennen dat ik mijn leven deel met een kater, een poes en een vrouwtjeshond. En dat is mooi, ook en vooral omdat er nu geen vrouw en geen kinderen meer zijn die me de kop geheel en al citroen maken.

RVU-docu: Schroeiplekken ─ De branding valt stil

2011-07-27T21:10:00.000-07:00

Reza Allamehzadeh.

Schijnprocessen in Iran
In een documentaire uit 1997 die werd gerealiseerd door de Iraanse filmmalkker Reza Allamehzahed [1], over de schending van mensenrechten in Iran ─ die de man zelf aan den lijve heeft ondervonden ─ zijn interviews opgenomen met betrokken slachtoffers. Verder worden gedachten uitgewisseld over schijnprocessen tegen schrijvers en journalisten ten tijde van het bewind van de sjah van Perzië ─ die bij de bevriende staatshoofden gaarne werd gezien als verlicht despoot, maar die toch een weerzinwekkend monster was dat zijn volk onderdrukte met de gruwelmethoden van zijn geheime politie: de Savak. Als gevolg van die beestachtigheden waarvoor de man verantwoordelijk was, richtten miljoenen de hoop op ayatollah Chomeini, die in Frankrijk zijn tijd afwachtte. Het volk van Iran belandde van de regen in de drup: het Beest uit de Afgrond kan nu eenmaal alle gestalten aannemen.

Uitzendingen
De RVU presenteert, op het digitale Nederlandse televisiezender Geschiedenis 24, genoemde documentaire op donderdag 28 juli, tussen 20:47 uur en 21:35 uur. Een herhaling volgt op vrijdag 29 juli, 's middags tussen 16:47 uur en 17:35 uur.
Eventuele herhalingen overdag en in de nachtelijke uren kunt u vinden in de Programmagegevens op de website van Geschiedenis 24.
__________
[1] Reza Allamehzadeh is een in 1943 in Perzië geboren Nederlandse filmmaker.

Die Noorse dader is een terrorist bij uitstek

2011-07-25T05:57:00.000-07:00

Elk bericht over de daad van extremistische krankzinnigheid in de Noorse hoofdstad Oslo en op een eiland met jonge mensen ─ met meer dan negentig doden, als gevolg van het optreden van één man ─ dat spreekt van de schutter en niet van terrorisme, gaat voorbij aan de werkelijkheid of verdringt deze.

Vanzelfsprekend hebben we hier met een daad van terrorisme te maken. Juist het feit dat men dit begrip meer en meer reserveert voor islamitisch getinte aanslagen en dergelijke, geeft al aan hoezeer ook de betrokken journalistiek zich van de feiten afwendt en tracht door middel van semantiek een ander etiket te plakken op een daad zo gruwelijk als alle andere terroristische handelingen, of die nu in Apeldoorn, Alphen aan den Rijn, in Basra, Teheran of New York plaatshebben.

Terrorisme vindt soms plaats in een huwelijksbed, in gezinnen ─ de brandhaard van zoveel extremisme en andere vormen van krankzinnigheid, door ouders opgedrongen aan kinderen: de erfzonde, zeg maar ─ en binnen groepen in een overigens relatief vredelievende samenleving. Overal waar vormen van onderdrukking zich voordoen, kan sprake zijn van terrorisme.

Als een islamitisch getinte aanslag twee slachtoffers had geëist, had het merendeel van de westerse pers geen seconde geaarzeld om te spreken over terrorisme, maar nu een veelvoud aan slachtoffers is gevallen door ─ de trekker overhalende hand van ─ een vertegenwoordiger van het Kaukasische ras in een Scandinavisch land, slaan talrijke individuen en groepen massaal op de vlucht. Dat is een symptoom van een zeer ernstige, besmettelijke ziekte in deze westerse samenleving; het is dan ook de ziekte die vakbekwaam dient te worden behandeld, zo nodig door middel van verstandig toegediende homeopatische doseringen, en zeker niet door middel van symptoombestrijding, want dat is slechts het volstrekt inadequate optreden van tovenaarsleerlingen.
__________
NASCHRIFT 26 juli: Gisteravond liet de Noorse politie weten het aantal slachtoffers te moeten bijstellen: naar beneden tot zesenzeventig. Dat maakt voor de waanzin en de ernst van het in en om de Noorse hoofdstad gepleegde terrorisme vanzelfsprekend helemaal niets uit.

Het huwelijk tussen het Pentagon en 'Hollywood'

2011-07-19T08:35:00.001-07:00

Nederland 2-tv presenteert dinsdag 19 juli een nieuwe aflevering van het AVRO-programma Close up, met deze keer als thema
Het geheime wapen van Washington: Hollywood.
In eerste instantie verwacht je dat het om scientology zal gaan, aangezien de filmwereld is vergeven van leden van die omstreden sekte, die vooral in de Bondsrepubliek Duitsland, begrijpelijkerwijs onder vuur ligt, en door onderzoekster Caberta meer dan eens als kriminelle Vereiniging is gekwalificeerd.
Doch neen, niet zoiets engs als een, al dan niet godsdienstige, sekte is het onderwerp, maar het Pentagon: misschien net geen sekte, wel heel kwalijk tot en met zeer eng. In de aflevering van Close up komen we aan de weet dat dit Pentagon al decennia innige betrekkingen onderhoudt met tal van eigenaren/directeuren van filmmaatschappijen, hetgeen hier en daar heeft geleid tot bijzondere oorlogsfilms. De vraag, welke nu nog steeds opgeld doet, is: zijn de kijkers zichn ervan bewust dat ze een uitgebreide, relatief lange reclameboodschap voorgeschoteld hebben gekregen?

Drie briefkaarten van schrijvers uit Istanboel

2011-07-16T23:58:00.000-07:00

In het programma The essay van BBC Radio 3, dat gewoonlijk om 23:45 uur 's avonds, als laatste onderdeel van de avond-uitzending (Nederlandse tijd) van dat medium de ether wordt ingestuurd op de vijf werkdagen van de week, wordt in de week van maandag 18 juli slechts gedurende drie avonden een aflevering uitgezonden. Dat dit niet, zoals gewoonlijk, elke avond van maandag tot en met vrijdag gebeurt, hangt samen met de programmering in verband met de BBC Promconcerten 2011.

De Turkse Elif Shafak.
Foto: Uitgeverij De Geus.

Op maandag 18 juli is de eerste van de Postcards from Istanbul afkomstig van de Britse schrijfster Mary Beard (geboren 1951), onder meer classica van de Universiteit van Cambridge en redactrice voor klassieke letteren van Times Literary Supplement. Haar Turkse collega Elif Shafak ─ die in 1971 te Straatsburg in Frankrijk werd geboren ─ zorgt voor de tweede briefkaart, maar dan pas op donderdag 21 juli. Van haar boeken zijn er in ieder geval drie uin Nederlandse vertaling verschenen bij Uitgeverij De Geus.
De Amerikaanse schijfster Maureen Freely (* 1952) verzorgt de derde briefkaart, op vrijdag 22 juli.

Kobo Abe: hoorspel naar roman op NDR Kultur

2011-07-12T04:57:00.000-07:00

De Japanse schrijver Kobo Abe. Foto van diens website.

In het programma Hörspiel van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt op woensdag 13 juli het hoorspel Die Frau in den Dünen uitgezonden. Het betreft een radiodrama naar de gelijknamige roman uit 1962 (Suna no onna) van Kobo Abe (1924-1993), met muziek van Ryuichi Sakamoto en alva noto (met de mededeling tussen haken: Carsten Nicolai). De regie is in handen van Kai Grehn.
Kobo Abe is een pseudoniem van Kimifusa Abe. Nog in het jaar van verschijnen werd de auteur voor de roman in kwestie onderscheiden met de Yomiuri Prijs. Het boek werd in 1964 verfilmd door Hiroshi Teshigahara; daarvoor schreef de auteur zelf het script.

BBC Four: De Geheimen van Duizend en een nacht

2011-07-10T10:06:00.001-07:00

Een van de meer dan tweehonderd gravures uit de editie van
Antoine Galland, in het Nederlands vertaald door J.A. Sandfort

Op zondag 10 juli presenteert de Britse televisiezender BBC Four de documentaire Secrets of the Arabian Nights, over de nog immer niet aflatende aantrekkingskracht die de reeks vertellingen van Shéhérézade ─ duizend en één nacht achtereen, waarmee ze haar eigen leven met in eerste instantie dat aantal dagen wist te rekken ─ goed tweeënhalf jaar derhalve. Zo'n driehonderd jaar geleden kwamen die verhalen onder de aandacht van het Engelse lezerspubliek, door de vertaling van Richard Burton. Een Franse vertaling ─ de versie van J.C. Mardrus, aanvankelijk in zestien delen ─ is in het Nederlands vertaald door Albert Helman en later in acht banden met elk twee delen opnieuw uitgegeven.
J.A. Sandfort heeft een tweedelige, Franse editie van Antoine Galland in het Nederlands vertaald, die in de jaren vijftig bij NV Boek en Wereld te Groningen in diverse vormen is gepubliceerd, en in de tweede helft van de jaren zestig nogmaals: opnieuw in twee delen, en zelfs in één heel omvangrijke band (waarvan ik onlangs een ongebruikt exemplaar vond in een kringloopwinkel voor de somma van 20 eurocent.
Richard E. Grant presenteert deze documentaire die zal worden uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:00 uur onze tijd.
Dit is sedert april dit jaar de zesde keer dat deze zender de documentaire in kwestie uitzendt.

Holland Doc 24 met docu Zo wil ik niet leven

2011-07-08T01:16:00.000-07:00

'Partydrug' GHB
In het avondprogramma van de digitale televisiezender Holland Doc 24 wordt, gedurende de week van zaterdag 9 tot en met vrijdag 15 juli, ten minste vier keer de documentaire I don't want to live likte this uitgezonden. Daarin wordt getoond hoe Zweedse jongeren op keiharde wijze hebben moeten leren dat het gebruik van de hard drug GHB ─ vooral genomen tijdens feestjes en daarom ook wel partydrug genoemd ─ vreselijke gevolgen kan hebben. Jag vill inte leva detta livet, luidt de oorspronkelijke titel.

Minimaal vier uitzendingen
In de avonduren wordt gedurende de periode van 9 juli tot en met 15 juli de film in ieder geval vier keer uitgezonden:In de film kunnen we zien hoe een hechte groep vrienden in Göteborg wordt gevolgd, die stuk voor stuk al heel jong met verdovende middelen hebben geëxperimenteerd.
De vier uitzendingen in de komende week zijn op Holland Doc 24 te zien op
Zondag 10 juli, vanaf 23:23 uur in de avond tot 00:37 uur in de nacht op maandag 11 juli
Maandag 11 juli, tussen 19:46 uur en 21:00 uur
Woensdag 13 juli, tussen 21:00 uur en 22:14 uur
Vrijdag 15 juli, tussen 22:33 uur en 23:47 uur
Het is mogelijk dat Holland Doc 24 in diezelfde periode de film nogmaals uitzendt gedurende de nachtelijke uren en/of overdag. Om daarover gedetailleerd te worden geïnformeerd, is het raadzaam om de Programmagegevens op de website van de zender in casu te raadplegen.

Deze week nog meer Geheime Genoegens

2011-07-04T12:22:00.000-07:00

In aansluiting op het verleden week door BBC Four-television uitgezonden eerste deel van de tweedelige documentaire Guilty pleasures ─ toen over het oude Griekenland ─ met de zeer geleerde BBC-presentator Michael Scott ─ de incarnatie van de mannelijke schoonheid, geheel passend tussen de vele antieke beelden van mooie mannen: op zich reeds voor menigeen van twaalf tot honderdtwaalf jaar een Geheim Genoegen. In werkelijkheid een zeer Openbaar Genoegen.

De meest aantrekkelijke BBC-presentator: Michael Scott

De tweede aflevering behandelt Luxury in the Middle Ages: A deadly sin?
Ook deze aflevering wordt, na eerst tussen tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd te zijn gepresenteerd, enige keren door dezelfde zender herhaald: in de direct daarop volgende nachtelijke uren om 03:45 uur onze tijd, en dan nog eens in de nacht van vrijdag 7 op zaterdag 8 juli, vanaf 00:30 uur.
__________
Zie tevens ons artikel over een ander Geheim Genoegen dat deze week vele malen via het digitale kanaal Holland Doc 24 te zien is, en dat als VPRO Import-documentaire wordt vertoond over het geheime genoegen van de Bouquetreeks.

Vandaag te zien op BBC Four: vier dansfilms

2011-07-03T03:43:00.000-07:00

Frederick Ashton

La Dame aux Camélias
Om 20:00 uur onze tijd begint, zondag 3 juli, op de Britse televisiezender BBC Four, de eerste van vier totaal verschillende filmbijdragen die achtereen worden uitgezonden en het thema gemeen hebben: ballet.
Tot slechts een half uur is de roman La Dame aux Camélias [1] uit 1848 van Alexandre Dumas fils (zeg maar junior: 1824-1895) gecomprimeerd door de befaamde Britse dansmeeester Frederick Ashton (1904-1988). De beroemdste twee grootheden uit het 'wereldballet' van de jaren zestig in de vorige eeuw ─ Margot Fonteyn (1919-1991) en Rudolf Noerejev (1938-1993) dansen dat verhaal op muziek van Franz Liszt (1811-1886).

Merce Cunningham
Om 20:30 uur volgt een portret van klassieke speelfilmlengte, dat wil zeggen: anderhalf uur, getiteld Merce Cunningham ─ A lifetime of dance, over de vermaarde choreograaf Merce Cunningham (1919-2009), die als elfjarige leerde tapdansen. Na zijn studieperiode 1937-1939 heeft hij eerst zes jaar achtereen (1939-1945) solo gedanst in het gezelschap van Martha Graham. In diezelfde periode ontwierp hij zijn eerste ballet (New York, 1944) waarbij de vermaarde en evenzo omstreden componist John Cage (1912-1992) als pianist meewerkte.

Margot Fonteyn 1948,
danst in St. Petersburg:
Mariinski Theater.

Margot
De tijd is gevorderd tot 22:00 uur als de film Margot uit 2009, geregisseerd door Otto Bathurst van start gaat. Dat is een biografisch drama over het leven van de eerder genoemde danseres Margot Fonteyn. Anne-Maria Duff, Lindsay Duncan, Michiel Huisman, Derek Jacobiu en Con O'Neill spelen allen een rol in deze productie, die eveneens een duur van negentig minuten heeft.

Jerome Robbins
Het is een half uur vóór middernacht, onze tijd, als de laatste bijdrage ruim baan krijgt op BBC Four-tv. Daarbij gaat het om Opus Jazz, een dansfilm van Ellen Bar en Sean Seiozzi, beiden solodanser van het New York City Ballet. Het is een film naar het gelijknamige dansstuk van Jerome Robbins (1918-1998), die wat ruimere bekendheid dan gebruikelijk kreeg doordat hij verantwoordelijk was voor de choreografie in de filmversie (1961) van de musical West Side Story van Leonard Bernstein (1918-1990).
__________
[1] Dat boek heeft tevens gediend als basis voor het libretto van La Traviata, muziekdrama uit de jaren 1852-1854 van Giuseppe Verdi (1813-1901)

Weduwnaars met huizen ─ "pamflet in dramavorm"

2011-07-02T14:27:00.001-07:00

George Bernard Shaw

Eén van de talrijke reacties welke na de opvoering, in 1892, van het allereerste toneelstuk van George Bernard Shaw (1856-1950), Widowers' Houses, werd geuit, luidde: "The play is a pamphlet in dramatic form." Zo stond het in The Western Mercury.
Wie dat stuk nog niet kent ─ en dat zullen er inmiddels heel wat liefhebbers van toneel zijn, omdat Shaws stukken, in relatie tot een halve eeuw geleden, nauwelijks meer worden opgevoerd ─, krijgt de gelegenheid, zijn lacune op te vullen door op de avond van zondag 3 juli de Britse cultuurzender BBC Radio 3 in te schakelen als om 21:00 uur, in het programma 'Drama on 3' dit toneelstuk (opnieuw) zal worden voorgesteld.
Na de eerste opvoering waren de meningen in de pers flink verdeeld. In de publicatie Colonies in India kon men onder meer lezen: "Mr Shaw wishes to utter a tirade against certain abuses; and he thinks the theater a suitable pulpit for his utterances."
Tja, niet iedereen was (ook) toen (al) even gelukkig over het feit dat sociale misstanden werden benoemd en beschreven en, vooral, aan de kaak gesteld.

Geheime genoegens: de Bouquetreeks

2011-07-02T08:59:00.000-07:00

In de reeks VPRO-Import: Geheime genoegens ─ Guilty pleasures van de BBC ─ een documentaire van Julie Moggan over de Bouquetreeks [1], een maatschappelijk bedenkelijk fenomeen dat door middel van uiterste manipulatie ─ hersenverdovende teksten die miljoenen vrouwen reduceren tot willoze consumenten van die extreem inhoudsloze, nodeloze en nutteloze aaneenschakeling van woorden zonder de geringste samenhang op enig aanvaardbaar niveau. Leesvee, zou je ze kunnen noemen, al moet worden toegevoegd dat dit in wezen een te positieve voorstelling van zaken is, aangezien lezen waarlijk iets anders is: het bijeenrapen (verzamelen) van dingen, zaken ─ in dit geval woorden ─ die waardevol zijn, en dat is met de druksels onder de benaming Bouquetreeks zeker niet het geval. Volgens de maakster van de documentaire gaat het om dromen over een ideale liefde, die niet alleen voor dames is, aangezien ook de mannen die op de omslagen van de pockets in kwestie worden afgebeeld ─ met meestal een iets te sterk ontwikkelde borstpartij met twee opvallende rozenknoppen, welke met gulzig-hete mond dienen te worden ingezogen, zoals de imbeciele inhoud van de boekjes dient te worden ingezogen ─ zelf nog steeds op zoek zijn naar de ware liefde. De plaatjes op het voorplat van die boekjes dragen niets anders uit dan platvloerse clichés en totale steriliteit tot in het misselijk makende. Vrouwen die zich daaraan overgeven en menen er 'iets van mee te nemen' zijn rijp voor de dictatuur.
De Bouquetreeks werd in 1975 gestart door de Nederlandse uitgeverij Harlequin; inmiddels zijn er ruim drieduizend van die verhaaltjes verschenen. In alle gevallen gaat het om vertalingen
De digitale zender Holland Doc 24 ─ hoe imbeciel toch; ook in Bourtange, Lemmer en Eijsden wordt dergelijke geestvernietigende troep gelezen ─ presenteert op zaterdag 2 juli, tussen 21:00 uur en 21:54 uur, genoemde documentaire. Herhalingen worden in ieder geval nog gepresenteerd tijdens de komende dagen:

maandag 4 juli, vanaf 22:55 uur
dinsdag 5 juli, vanaf 19:25 uur
woensdag 6 juli, vanaf 22:00 uur
vrijdag 8 juli, vanaf 20:06 uur.

Het is niet uitgesloten dat er gedurende de periode van zaterdag 2 tot en met vrijdag 8 juli meer herhalingen zullen worden uitgezonden, overdag en in de nachtelijke uren. Om daarover adequaat te worden geïnformeerd, raadplege men de Programmagegevens op de website van de digitale zender HD24.
__________
Zie ook onze bijdrage over wat meer 'cultureel hoogstaande genoegens' in een artikel, begin volgende week op de moedersite van al deze weblogs: Cultuurtempel.
__________
[1] Niet te verwarren met de pockets die zijn uitgekomen in de serie Boeket Reeks, al meer dan een halve eeuw geleden gestart door uitgever J.H. Kok te Kampen.

Twee dansfilms achtereen op BBC Four

2011-07-01T21:45:00.001-07:00

Poster voor de film (1971)
Tales of Beatrix Potter

Tales of Beatrix Potter luidt de titel van de dansfilm die BBC Four-television vanaf 20:00 uur onze tijd op zaterdag 2 juli vertoont. Daarin is een optreden te zien van het Royal Ballet met een choreografie uit 1971 van Frederick Ashton (1904-1988) naar de boeken van Beatrix Potter (1866-1943).Om 21:10 uur volgt een aflevering van de serie Imagine, met een documentaire over gepensioneerden die het voor het eerst hebben aangedurfd zich over te geven aan de 'moderne dans'. Save the last dance for me heet de film in kwestie, die tot 22:00 uur duurt.

Vijf uur achtereen met en over ballet op BBC Four

2011-06-30T02:37:00.000-07:00

Martha Graham doceert

Meer dan vijf uur ballet in één avondprogramma van dezelfde televisiezender kan men tot zich nemen op vrijdag 1 juli via BBC Four, vanaf 20:35 uur tot 01:45 onze tijd,verdeeld over vijf verschillende bijdragen.
Om 20:35 uur start Bicentennial summer 3: Martha Graham, over het werk van deze Amerikaanse choreografe, die we in ons land onder meer hebben kunnen zien tijdens Holland Festival voorstellingen, decennia geleden. Zij leefde van 1894 tot 1991. Nog geen half uur later, om 21:00 uur volgt The most incredible thing, de uitvoering van een dansstuk naar een sprookje van de Deense grootmeester in dat genre: Hans Christian Andersen (1805-1875), op een scenario van Matthew Dunster. Voor de choreografie en de regie tekent Javier de Frutos. Anderhalf uur duurt deze dansfilm.
Dan volgen er, vanaf half elf, twee bijdragen, direct achtereen, over Sergej Djagilev (1872-1929) en diens Ballets Russes: eerst For art's sake ─ The story of Ballets Russes, over de geschiedenis van Djagilevs dansgezelschap.

Djagilev, in 1904 geportretteerd
door Valentin Serov (1865-1911)

Om 23:30 uur gevolgd door In the spirit of Diagilev, over de invloed die genoemde danser, maar dan als impresario, heeft uitgeoefend op zijn dansgroep. Het is al zaterdag 2 juli, in onze tijdzone, als om 00:45 uur de documentaire Dance! The most incredible thing about contemporary dance begint en tracht ons gedurende een heel nachtelijk uur van, de voor een juist inzicht nodige en gewenste, informatie voorziet.

Duizenden boeken UB Groningen worden gereinigd

2011-06-29T05:43:00.001-07:00

Achttien honderd meter bedraagt de totale lengte van de boeken die de Bibliotheek van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) moet laten reinigen omdat er schimmel op is aangetroffen. Besloten is om dat handmatig te laten doen.
Al die tweeënzestig duizend boeken bevinden zich in het magazijn van de UB. Dat werd deels afgesloten nadat in mei, als gevolg van een te hoge temperatuur en een te hoge vochtigheidsgraad, schimmel was aangetroffen. Over de hoogte van de kosten die de schoonmaakactie met zich meebrengt, zijn nog geen mededelingen gedaan.
De verwachting is dat over een maand de boeken alweer kunnen worden uitgeleend. Dat betekent dat er, bij een werktempo van zeven dagen per week, elke dag zo'n tweeduizend boeken gereinigd zullen moeten worden.

De Mars der Beschaving verliep "geslaagd"

2011-06-27T01:23:00.000-07:00

Veel meer deelnemers dan verwacht
De afgelopen nacht werd, van Rotterdam naar Den Haag, de Mars der Beschaving gehouden: een zichtbaar, en tevens hoorbaar, protest tegen de bezuinigingen op cultuur. De organisatie, bij monde van Albert van Andel, sprak van een geslaagd evenement. Naar schatting hebben tussen de drie- en vierduizend mensen meegelopen; de verwachting was dat er vijfhonderd tot duizend mensen zouden meelopen. Onderweg bleek de stoet soms twee à drie kilometer lang. Op diverse plekken kwamen, ondanks het, in principe relatief, stille tijdstip bewoners naar buiten om de lopers aan te moedigen.
Na aankomst in Den Haag werd door één van de voorgangers bekendgemaakt dat men in de loop van deze dag "met tien keer zo veel op het Malieveld" aanwezig zou zijn "om het kabinet te laten zien dat dit niet de weg der beschaving is."

Respectabel inititatief
Hoezeer men ook waardering zou kunnen opbrengen voor de inzet en het doorzettingsvermogen, de actie kan pas als geslaagd gelden als deze Mars ook daadwerkelijk leidt tot enige Beschaving bij de, in dat opzicht volstrekt verkeerde, Machthebbers, die zich als cultuurbeulen gedragen.
Het ziet er immers naar uit dat de voorstellen van nu nog maar een begin vormen van de maatregelen die over enige tijd zullen uitmonden in een totalitaire staat waarin de kritische burgers zich maar moeten troosten met de Kracht der Vreugde, en dat is extra moeilijk als beulen de culturele mogelijkheden voor vreugde een grote kop kleiner hebben gemaakt en dat zullen blijven doen.

Debat in Tweede Kamer
Heden zal de Tweede Kamer debatteren over deze ingrepen in de cultuur. Inmiddels is bekend geworden dat de beide regeringspartijen, evenals de gedoogpartner, nu toch vinden dat er moet worden gezocht naar mogelijkheden om Opera Zuid in Maastricht te laten voortbestaan, evenals het Residentie Orkest, het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Gelders Orkest. Aangezien Fries een taal is en veel culturele uitingen in die taal plaatsgrijpen, dient ook het theatergezelschap Tryater in Friesland te blijven bestaan.

BBC Four-documentaire Guilty pleasures

2011-06-26T18:56:00.000-07:00

Resten van de tempel van Apollo te Delphi, waar het orakel 'zat'

Op maandag 27 juni presenteert de Britse televisiezender BBC Four de eerste helft van een tweedelige documentaire met als thema heimelijke genoegens: Guilty pleasures.
De eerste aflevering gaat over Luxury in ancient Greece: Nothing in excess?"
Die drie Engelse woorden kunnen, net als het Griekse origineel, worden vertaald met twee Nederlandse woorden: Niets overmatig. Dat Griekse origineel is te vinden als inscriptie van de tempel van Apollo te Delphi, waar het vermaarde orakel zitting hield.
De eerste helft van die korte serie wordt uitgezonden tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd. De verwachting is dat exact een week later het tweede deel zal worden uitgezonden, op maandag 4 juli.
Professor Michael Scott presenteert het programma. Dat zal worden herhaald, op dezelfde zender, direct in de nacht van maandag op dinsdag om 01:45 uur onze tijd en nogmaals vanaf 04:15 uur. Op vrijdag 1 juli, vanaf 01:45 uur, volgt de laatste herhaling van deze week.

TV5 Monde: Vier Canadese bijdragen op één avond

2011-06-22T19:23:00.001-07:00

Eveline Brochu speelt
in de serie Aveux

Op vrijdag 24 juni staan er vanaf 21:00 uur vier uiteenlopende Canadese bijdragen op het programma van de Franstalige zender TV5 Monde. Dat Canada voor een groot deel tweetalig is, weet menigeen. Goed een halve eeuw geleden bezocht de Franse president Charles de Gaulle het Canadese Quebec. De meestal in het openbaar tamelijk tot sterk histrionisch optredende de Gaulle riep onder meer "Leve Frans Canada!", hetgeen tot de nodige irritatie in de wereldpers heeft geleid.
Om 21:00 uur die avond wordt een aflevering van de Canadese ziekenhuisserie Trauma uitgezonden; om 21:45 uur gevolgd door de eerste aflevering van de dramaserie Aveux. Darna, tussen 22:35 uur en 23:00 uur, volgt een aflevering van de Canadese comedyserie Les Boys.
Na het Zwitserse en Afrikaanse Nieuws, tussen 23:00 uur en 23:55 uur, wordt de avond besloten met een aflevering van de Canadese politieserie Fortier.