Wie zijn de helden die het klimaat moeten redden?

Twee voorlopers?
Tijdens de topontmoeting tussen VS-president Barack Obama en de Indiase premier Singh, gisteren op het Witte Huis in Washington werden vele akkoorden en andere overeenkomsten getekend. Eén daarvan was de afspraak dat men zoveel mogelijk zal ondernemen ter stimulering van het gebruik van schone energie. Dat is één van de gebeurtenissen op grote schaal, die wellicht enige invloed ten faveure van een beter klimaat op onze planeet zullen zorgen, althans, indien niet allerlei ambtelijke molens binnen de betrokken regeringen van de beide grote staten tal van goede zaken zullen frustreren.
Het is echter geenszins een vrijbrief voor diegenen in de particuliere sector — binnen huishouding, school of werk — om dan maar in figuurlijke zin met de armen over elkaar te gaan zitten.

In de tweedelige populair-wetenschappelijke documentaire Helden des Klimas, waarvan de eerste helft hedenavond door het tweede publieke Duitse ZDF televisienet zal worden uitgezonden — en op donderdag 25 november deel 2; beide keren tussen 22:15 uur en 23:00 uur — komt de vraag aan de orde hoeveel een individu kan bijdragen, of dat dit slechts de taak is van (grote) bedrijven en regeringen.

De beide afleveringen zullen worden uitgezonden in het kader van de programmaserie Abenteuer Wissen extra.
__________

Afbeelding: De Indiase premier Manmohan Singh.

Zeventig plussers en hun theaterproject op Arte-tv

Thema-avond over ouderen
In het kader van een thema-avond — op dinsdag 30 juni, tussen 21:00 uur en 23:00 uur — onder het motto Wohin mit den Alten? presenteert Arte-televisie drie programmaonderdelen, die verschillende aspecten en de daaraan verbonden problematiek van het ouder worden aan de orde stellen, alsmede de eventule mogelijkheden die deze nieuwe status in de levensloop van mensen kan bieden.
Als eerste onderdeel — tussen 21:00 uur en 21:50 uur — wordt Bühne frei für 70+ uitgezonden, over een theaterproject voor en tevens door ouderen in een Bourgondisch dorpje. Dat geheel is — mutatis mutandis — zeker vergelijkbaar met het Engelse dansproject voor ouderen, waarover we verleden week op deze site hebben bericht in een kort artikel.

Actieve ouderen
De voormalige Franse president Charles de Gaulle (1890-1970) heeft de ouderdom als een soort van schipbreuk ervaren, en gezien de fysieke ongemakken waardoor hij op hogere leeftijd werd geteisterd, is dat begrijpelijk. Maar als een mens bezeten raakt van een idee dat haar of hem, ondanks leeftijd, nieuwe impulsen zou kunnen geven, zou het onverstandig zijn dat niet toe te realiseren.
Zo'n persoon is Jean Bojko, die met zijn droom — theater te maken voor ouderen — naar een dorp in Bourgondië, en deze man is erin geslaagd binnen die tamelijk kleine gemeenschap tal van ouderen te enthousiasmeren, en dat heeft niet alleen geleid tot een kunstvorm die anderen wordt aangeboden, maar tevens tot het uitbouwen van min of meer verborgen mogelijkheden bij de diverse uitvoerenden: tal van personen 'op leeftijd' wier groep varieert van een 85-jarige, voormalige mijnwerkster, via de eigenares van de plaatselijke winkel in dessous, tot en met een echtpaar dat inmiddels 62 jaar is getrouwd en nog steeds jong-verliefd is gebleven. Daarnaast komen we nog anderen tegen, zoals iemand tegen die in huis aan haar aanrecht groente staat te wassen en andere huishoudelijke klussen verricht en tegelijkertijd surrealistische theaterscènes bedenkt.
In de goed drie kwartier durende documentaire die in 2009 voor Arte France werd gerealiseerd door de dames Juliette Armanet en Yvonne Debeaumarché, komen de deelnemende ouderen aan het woord, soms met ietwat archaïsch aandoende teksten, maar wat die verschillende mensen tezamen tot stand brengen, zou de focus van onze interesse moeten zijn.

De nabije toekomst
We moesten er maar van uitgaan dat, gezien de zogenoemde vergrijzing van onze samenleving, er steeds meer ouderen niet geparkeerd willen worden op plekken waar ze, letterlijk en figuurlijk, op een zijspoor staan, maar hun zegje binnen het kader van hun mogelijkheden, hun wensen en verlangens, willen blijven doen. Elke gecultiveerde maatschappij zou gelukkig moeten zijn met zo'n, in ijltempo groeiend potentieel dat het culturele aanbod enorm kan uitbreiden. Dat geldt in ieder geval voor veel Europese landen, en daar waar men van overheidswege niet tegemoet komt aan die terechte wensen — welke eventueel dringende eisen zullen worden —, zullen op een gegeven moment de ouderen er wel voor zorgen dat ze langzaam maar zeker het heft in eigen hand zullen nemen.

In aansluiting
Na dit Franse theaterproject komt, tussen 21:50 uur en 22:30 uur, een ander thema aan de orde in de Arte-bijdrage met de titel Wenn Eltern altern. Ook dat is een dit jaar gereedgekomen documentaire voor Arte France, gerealiseerd door Isabelle Cottenceau. Daarin wordt de vraag behandeld hoe mensen omgaan met het feit dat hun ouders echt oud worden of hulpbehoevend, dan wel beide. En hoeveel verantwoordelijkheid willen jongeren op zich nemen voor die eigen ouders?
De thema-avond wordt, tussen 22:30 en 23:00 uur, afgesloten met een Debat over de behandelde thematiek.
___________
Afbeeldingen
1. Jean Bojko, theatermaker.
2. Eén van de bejaarde deelneemsters aan het theaterproject in dat Bourgondische dorpje.
3. Een dubbele tegenstelling: twee bijkans blote jongeren en twee goed ingepakte ouderen aan een strand.

Zestig plussers als dansers in eigentijds ballet

Op dinsdag 23 juni presenteert BBC One Television — 's avonds tussen 23:35 uur en 00:25 uur in de nacht op woensdag de 24ste — weer een aflevering van het programma Imagine... Die aflevering draagt de titel Company of elders. Presentator Alan Yentob volgt daarin een heel bijzondere balletgroep, die — de titel verraadt het al — bestaat uit ouderen. Alle leden van deze groep hebben de minimum-leeftijd van 61 jaar bereikt, maar ze zijn niet ouder dan 85 jaar. Het is de bedoeling dat deze ouderen een moderne choreografie instuderen — een onderneming die altijd het nodige aan moed, beleid, trouw èn durf vereist —, en daarvoor krijgen die mensen zes tot acht weken de tijd.


Deze onderneming mag op meer dan één punt uniek heten, want niet alleen is de leeftijd een klasse apart in het kader van de kunstvorm ballet, de ouderen in kwestie zijn niet eerder in aanraking geweest met moderne dans, en het derde punt om even bij stil te staan, is het feit dat hun optreden in één der meest befaamde theaters zal worden gerealiseerd: the Sadler's Wells. Er valt echter over te twisten of de in dit verband gebruikte kwalificatie Save the Last Dance for Me wel zo gelukkig is gekozen, maar deze zou echter tevens aanleiding kunnen vormen om de conceptie die het gros van de mensheid heeft met betrekking tot de combinatie van Dansen en Ouderen, nog wel eens drastisch kunnen wijzigen; dat wil zeggen als de toeschouwers daar voor open staan.
Presentator Alan Yentob, die in 1947 werd geboren, (rechts vooraan op de foto) is overigens zelf inmiddels in de leeftijdscategorie in kwestie aangeland.
____________
Foto: © BBC Television.

Portret van de internationaal vermaarde filantroop George Soros, financieel genie en man van de daad

Zeven dagen achtereen
Op het in de benaming sterk misleidende — want slechts regionaal-randstedlijks implicerend — documentaire-kanaal Holland Doc met voornamelijk VPRO-producties — wordt, in het programma Laat op de avond, zaterdag 23 december tussen 20:54 uur en 21:51 uur — met herhalingen op de zes volgende weekdagen, steeds op een ander tijdstip — de film van IJsbrand van Veelen, getiteld De filantroop, over George Soros voorgesteld: miljardair, internationaal belegger en 'superfilantroop'.
De man die in 1930 als György Schwarz in Boedapest werd geboren, en over wie we in de herinneringen van zijn vader, de Esperanto-auteur en Joodse advocaat Tivadar Soros [1] meer kunnen lezen, slaagde erin aan de holocaust te ontkomen door het bezit van valse identiteitspapieren. In 1947 vluchtte hij uit Boedapest en vestigde zich aanvankelijk in Londen, vervolgens, in 1954, in New York. Over de gehele wereld raakte hij bekend doordat hij in 1992 met speculaties het Britse Pond buiten het Europese valutasysteem wist te houden en daarbij zo'n slordige miljard dollar heeft verdiend.
Soros geldt als financieel genie, als man van de daad, die wel tijd neemt om over leven en lijden — ook van anderen— na te denken. Zijn Quantum Group beheert zo'n vijf miljard dollar, en is daarmee een van de meest succesvolle investeringsfondsen ter wereld. Tegelijkertijd is zijn inzet in de strijd tegen armoede niet gering en heeft hij al meer dan een miljard dollar aan liefdadigheid besteed. Daartoe onderhoudt hij — verspreid over de hele wereld, inmiddels in vijftig landen — zo'nvijfentwintig stichtingen, die zich als eerste ten doel hebben gesteld: het ontwikkelen van een open, democratische maatschappij waar dat maar kan.
Veel van zijn vermogen besteedt George Soros tegenwoordig voor het bestrijden van George W. Bush. Hij had heel wat slechtere doelstellingen kunnen nastreven; de bestrijding van de incarnatie van het verfoeilijkst denkbare kwaad in de wereld is zo gek nog niet.

[1] Veel meer daarover in het boek van vader Tivadar Soros, Maskerade, met als ondertitel Die Memoiren eines Überlebenskünstlers, voor het eerst in het Esperanto (van J. Régulo) verschenen; in 2000 is de Engelse editie uitekomen bij Cananongate Books Ltd., Edinburgh. Op basis daarvan is de Duitse versie, in de vertaling van Holger Fliessbach— en met Voorwoorden van Paul en George Soros; Humphrey Tonkin heeft als editeur gefungeerd — in 2003 bij DVA uitgekomen en twee jaar later als pocket bij dtv: 318 pag., met 8 bladzijden fotokatern. Deutscher Taschenbuch Verlag, München. ISBN 3-423-34168-8 (dtv 34168); Prijs 12,50 (alleen in de BRD en bij Boekhandel Die Weisse Rose in Amsterdam).

De verslaving van politici: machtshonger

Documentaire
De Duitse journalist Jürgen Leinemann is één van de journalisten die vanwege zijn verdiensten als scribent met de Egon-Erwin-Kisch-Preis is onderscheiden. Woensdagavond laat, vanaf 23:45 uur tot 00:30 uur, vertoont het eerste Duitse televisienet ARD/Das Erste Leinemanns documentaire Politik, Macht, Sucht waarin hij de stelling, dat de meeste politici verslaafd zijn aan macht, aan een kritisch onderzoek onderwerpt. Aanleiding voor de film is de machtsstrijd, die al geruime tijd gaande is in de Beierse Christlich Soziale Union, waar regelmatig met scherp wordt geschoten: mededingers worden plotseling — al dan niet terecht — als overspelig aan de kaak gesteld, lieden die nauwelijks een zin Duits kunnen produceren, of een ander, die als reeds geruime tijd meerderjarige, doch vrijwel uitsluitend prepuberaal gedrag vertonend, over het paard getild moederskindje, er behagen in schept steeds van zichzelf de aandacht af te leiden door tekeer te gaan over anderen. Kortom, 't is net een ouderwetse fröbelschool waar geen leiding en gezag te bekennen viel.

Kiespijn-lachen
Enerzijds is het ridicuul, kluchtig en veel hoofdschudden veroorzakend wat daar in die deelstaat vol uitzinnigheid gebeurt, anderzijds is het allemaal tenenkrommend en verbijsterend. Het lachen zal dan ook soms lijken op dat van de boer-met-kiespijn.
Jürgen Leinemann (geb. 1937) heeft geschiedenis, germanistiek en filosofie gestudeerd, en is vanaf 1971 in diverse functies verbonden aan het weekblad Der Spiegel. Een van zijn werkterreinen voor die publicatie is de Duitse politiek geweest: tussen 1990 en 2001 was hij voor dat Nachrichtenmagazin bureauchef in Washington en in Bonn. Op grond van die functies mag men ervan uitgaan dat hij het reilen en zeilen, het wel en wee, de valkuilen en de sluipwegen kent. Dat heeft hij in 2004 ook bewezen met zijn boek over de leegte aan werkelijkheid(sbesef) bij politici. Een fenomeen, dat sedertdien alleen in ijltempo enorm is toegenomen en dag in, dag uit, ook buiten Duitsland aanleiding geeft tot grote bezorgdheid.

Panorama der naoorlogse politiek
Alle politieke figuren van enig niveau of enige (al dan niet verdiende) invloed heeft Jürgen Leinemann meegemaakt, en hij heeft, zo vertelt de uitgever van het bewuste boek, aan en onder hen, alsmede met hen geleden, en slaagt erin ze als zeer levendige figuren ten tonele te voeren, waarmee een panorama van het poltieke leven na de oorlog wordt geboden, dat eigenlijk aan gen enkele in die materie geïnteresseerde voorbij zou mogen gaan. Dus degenen, die zich in de uren van woensdag op donderdag amuseren met de hier aanbevolen documentaire, of zich een kriek lachen dan wel zich onbehaaglijk gaan voelen of zelfs in grote woede ontsteken — en ik ben er zeker van dat al deze emoties een rol spelen bij de groep mensen, die de moeite zullen nemen om op dat tijdstip nog een documentaire te bekijken. Dat er bij een aantal van hen de wens tot nog meer informatie zal blijven hangen naar meer informatie, en het liefst uit de eerste hand, kan ertoe leiden dat men het vakkundig en onderhoudend geschreven boek van Leinemann als een soort van aanvulling op de film wil lezen. Ook dat kunnen we met een gerust hart aanbevelen.
_________

ARD, woensdag, 19 september, 23:45 uur: Politik, Macht, Sucht.
________

Jurgen Leinemann: Höhenrausch — Die wirklichkeitsleere Welt der Politiker; 492 pag., gebonden
Karl Blessing Verlag, München, 2004
ISBN 3-89667-156-1
Prijs € 20,—
(in de Bondsrepubliek, en in ons land bij Boekhandel Die Weisse Rose in Amsterdam)