Het laatste jaar van Lev Nikolajevitsj Tolstoj

Helen Mirren als Sofja Tolstaja
De Britse actrice Helen Mirren genoot reeds flink wat bekendheid wereldwijd, vanwege haar rol in een politieserie. Die roem is aardig gegroeid nadat ze Queen Liz heft uitgebeeld in een film over het leven van Princess Diana.

In de nacht van zondag 3 op mandag 4 april kan ieder die het wil en over de juiste apparatuur beschikt, Helen Mirren in een totaal andere rol aanschouwen — die van Sofja Tolstaja — in de speelfilm The last station uit 2009, van Michael Hoffman (geb. 1956), naar het gelijknamige boek van Jay Parinil, voor het eerst verschenen in 1990. Dat boek heeft als thema het laatste levensjaar van Lev Tolstoj (1828-1910).

Relatief voordelig gemaakt
Volgens kenners maat de film een relatief kostbare indruk, maar blijkt deze relatief voordelig te zijn gerealiseerd.
De Russische schrijver en denker over kunst en literatuur — en niet te vergeten: over het christendom en de rol daarvan in het leven van de Russische mensen — wordt uitgebeeld door Christopher Plummer (geboren 1929), die een zeer breed scala aan rollen heeft vertolkt, variërend van Hamlet (ongeveer een halve eeuw geleden), tot en met huisvader Von Trapp in de musical-verfilming The Sound of Music uit 1965.
Verder komen we de acteur James McAvoy in deze rolprent tegen.

Regisseur Michael Hoffman

Idealisme en werkelijkheid
In het verhaal wordt we verteld hoe de onvrede zich meester maakt van mevrouw Tolstoj als ze bedenkt dat het idealisme van haar echtgenoot weliswaar objectief een goede zaak is — hij wilde zijn nalatenschap ten goede laten komen aan het Russische volk —, maar dat zij zelf geld nodig heeft om te kunnen bestaan.
Opvallend is het relatief grote aantal executive-, respectievelijk junior-, dan wel associative coproducenten dat deelnam aan dit project: twintig.

Schoolleiding wil vrije meningsuiting onderdrukken

HYPED.NL van heden meldt het volgende:
"Een leerling die een leraar op zijn Facebook account een dikzak noemde, is vrijwel direct daarna voor onbepaalde termijn geschorst van school. Nadat de jongen een grote lading huiswerk had gekregen van de leraar biologie schreef hij dat de “leraar een dikzak is die nou eens moet ophouden met het eten van grote hoeveelheden fast food”. De school ontdekte de boodschap en schorste de jongen. Maar, nu ligt de school onder vuur omdat het recht op “free speech” van de jongen zou zijn aangetast."

COMMENTAAR:
Laat die jongen, of laten diens ouders, onmiddellijk een kort geding aanspannen tegen de schoolleiding, en de dag daarna zit die jongen weer op zijn oude stek. Er is geen enkele reden denkbaar waardoor het woord dikzak, in de context van feit of fictie gebruikt, strafbaar zou kunnen zijn voor de wet en derhalve evenmin met welke sanctie dan ook door een volstrekt van elke redelijkheid gespeende schoolleiding.'
En als de jongen in kwestie zijn uiting als kritiek aan het adres van de leraar heeft bedoeld, dan is het per definitie niet strafbaar, hetgeen nader wordt omschreven in Artikel 137c van het Wetboek van Strafrecht. Met name als het om beledigingen in het kader van kritiek gaat.
Die schoolleiding kan zich van alles inbeelden, maar men mag nu eenmaal geen regels stellen die indruisen tegen het in de Grondwet gestelde, net zo min als een vereniging een huishoudelijk reglement mag opstellen dat strijdig is met de statuten.

Londense expositie over Victoriaans estheticisme

The Damsel of the Sanct Grael or Holy
Grail (1874): Dante Gabriel Rossetti.
Olieverf op doek, 92 cm x 57,7 cm.

In het Victoria and Albert Museum te Londen wordt momenteel een expositie gehouden over het Victoriaanse estheticisme. Daarin worden de bezoekers geconfronteerd met werken van William Morris (1834-1896), Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) en Oscar Wilde (1854-1900).
In het programma Night waves van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 — een vast onderdeel in hetgeen door de leiders van genoemde zender de ether wordt ingestuurd — komt op dinsdag 29 maart tussen 22:15 uur en 23:00 uur onze tijd, die bovengenoemde tentoonstelling aan bod

Al dezen zijn meer dan eens in deze elektronische cultuurkrant — dit is de moedersite, maar tevens op enkele van de dochtersites — de revue gepasseerd; daarnaast heb ik elders de beide eersten onder meer in het kader van de ietwat dubieuze BBC-reeks over de Prerafaëlieten, welke werd uitgezonden in juli 2009, nader belicht.

The essay van BBC Radio 3: Beïnvloed door.....

Jon Boden (geb. 1977) is zanger van de folkband Bellowhead en hem is gevraagd aan welke invloeden hij heeftblootgestaan. Daarop antwoordt hij, in de eerste aflevering van het BBC Radio 3-programma The essay, dat op werkdagen tussen 00:00 uur en 00:15 uur — onze tijd — uur wordt uitgezonden, en dat gedurende die vijf dagen van de week één thema heeft. In de week van maandag 28 maart tot en met vrijdag 1 april is dat Under the influence. John Boden antwoordt dat de schrijvers Cormac Mc Carthy (geb. 1933) en John Christopher (pseudoniem van Samuel Youd, geb. 1922) bronnen van inspiratie zijn.

Jon Boden van de folk band Bellowhead tijdens het Cambridge Folk Festival in 2009.

In de nacht van dinsdag op woensdag, onze tijd, praat opnieuw iemand uit de wereld der kunsten: deze keer is dat theaterdirecteur Emma Rice; een dag later komt de wereld van de dans even in de radiofonische schijnwerpers, als in de derde aflevering de Indiase choreograaf Shobana Jeyasingh komt vertellen welke invloeden een stempel hebben gedrukt op haar wijze van dansen.
Tijdens de vierde nacht — die evenals alle vier andere, in deze context slechts een kwartier duurt — worden de luisteraars nog even geconfronteerd met een wat verder verleden: de Nederlandse Gouden Eeuw: Johannes Vermeer (1632-1675) komt in het vizier, doordat de sterk sociaal geëngageerde fotograaf Tom Hunter (geboren in 1965 te Bornemouth) komt vertellen hoe sterk de invloed van deze schilder is op zijn eigen werk. 

Een vastgelegd moment als dit heeft de 
Engelse fotograaf Tom Hunter intens
geïnspireerd: Johannes Vermeer:
Dame en diensbode (ca.1666).

Dat is niet zo onbegrijpelijk, aangezien schilderijen van Vermeer niet zelden de indruk maken dat het ook daarbij om foto's gaat, en in een letterlijke betekenis van het woord foto is dat immers ook het geval.
De uit Jamaica afkomstige schrijver Kei Miller (geb. 1978) leeft tegenwoordig in Glasgow. Hij zal gedurende de laatste bijdrage — in de nacht van vrijdag 1 op zaterdag 2 april, onze tijd — vertellen over  zijn opvoeding en over zijn voorliefde voor reizen, en hoe die het profiel van zijn schrijverschap hebben bepaald.

Tweedelige docu over Lev Tolstoj op BBC One

Het Graf van de Graaf. Lev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910) is hier
bijgezet, op zijn landgoed Jasnaja Poljana.



Twee afleveringen

Het eerste BBC-televisienet biedt op zondag 27 maart en op zondag 3 april — in de programmareeks Imagine — de gelegenheid om kennis te nemen van een documentaire, zij het dan ook in twee afleveringen — vandaar die beide data — over het leven van de grote Russische schrijver en — soms ietwat verwarde en vooral christelijke — denker Lev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910). De eerste aflevering begint op zondag 27 maart om 23:25 uur en eindigt in de nacht op maandag 28 maart om 00:30 uur. Een week later volgt de tweede helft. Beide dragen de titel The trouble with Tolstoy.

Over vijf boeken die levens hebben veranderd

In het programma The essay, dat door BBC Radio 3 elke nacht van dinsdag tot en met zaterdag van 00:00 uur tot oo:15 uur onze tijd wordt uitgezonden — dus van 23:00 uur tot 23:15 uur volgens het tijdschema in het land van uitzending, en dan vanaf maandag tot en met vrijdag —, is het thema deze week internationale literatuur, met de nadruk op het aspect The book that changed my life.
Alan Johnston legt in de nacht van maandag op dinsdag uit wat het bijzondere is geweest aan het boek Homage to Catalonia (uit 1938) van George Orwell (1903-1950). Een etmaal daarna komt de Italiaanse auteur Primo Levi (1919-1987) in beeld vanwege zijn boek uit 1978 dat in het Engels de titel draagt The Wrench. Edmund de Waal komt vertellen wat hem aan dat boek zo heeft gefascineerd dat het zijn leven heeft veranderd.
In het eerste nachtelijke kwartier van donderdag 17 maart komt Ntozake Shange uitleggen wat de collectie poëzie For colored girls met hem heeft gedaan.

Ingekleurd portret uit 1873
van schrijfster Jane Austen
door een onbekende artiest.

Als vierde in deze reeks kan Colin Blakemore de luisteraars uitleggen wat hem een zodanig inzicht verschafte in het boek van Charles Darwin (1809-1882) met de lange titel The expression of emotions in man and animals uit 1872 dat zijn leven erdoor veranderde.
De reeks van vijf wordt afgesloten met Mona Siddiqui, die in de voor ons eerste uitzending door BBC Radio 3 van de komende zaterdag verklaart hoe zeer de enorme verandering die in haar leven teweeg gebracht werd door de Engelse klassieke roman Pride and Prejudice uit 1813 van Jane Austen (1775-1817).

tv — Geschiedenis 24: Beatrijs van Nazareth

Verlucht initiaal in het Beatrijs Handschrift.
Koninklijke Bibliotheek, Den Haag

Het digitale televisiekanaal Geschiedenis 24 presenteert op woensdag 9 maart, tussen 23:05 uur en 23:15 uur, de herhaling van een programma van de RKK met daarin aandacht voor figuren van de vrouwelijke kunne welke als dwarsliggers hebben gefungeerd in de Nederlandse historie van 1200 tot heden, in de reeks Van Hadewych tot Hillesum — dwarsliggers in naam van God. In de aflevering die we thans voorgezet krijgen, Beatrijs van Nazareth (1200-1268), behelst een portret uit 2002 met aandacht voor de levensloop van Beatrijs en haar traktaak Seven manieren van minnen. Daarin worden zeven fasen van liefde beschreven die een mens kan doorlopen.
Eventuele extra uitzendingen, in de nachtelijke uren en overdag, zou men moeten kunnen vinden op de website, in de programmering van de zender in kwestie.